ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਬਿਊਰੋ ਆਫ਼ ਲੇਬਰ ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਨੇ ਬੁਧਵਾਰ (14 ਅਕਤੂਬਰ) ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਡੇਟਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਖਪਤਕਾਰ ਕੀਮਤ ਸੂਚਕਾਂਕ (CPI) ਸਾਲਾਨਾ ਦਰ ਨਾਲ 3.7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧਿਆ — ਅਗਸਤ ਦੇ 3.4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ 3.6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ। ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 0.6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਧਾ 0.4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ।

ਇਸ ਵਾਧੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਗੈਸੋਲੀਨ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 9.1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਉਛਾਲ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕੁੱਲ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਾਧੇ ਦਾ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸਾਲਾਨਾ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਗੈਸੋਲੀਨ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 34.2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁੱਲ ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ 5.2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ 12 ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ 20.4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਅਤੇ ਹੂਥੀ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੀਆਂ ਊਰਜਾ ਸਹੂਲਤਾਂ ‘ਤੇ ਪੈਂਦੇ ਦਬਾਅ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਗਿਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ “ਕੋਰ” ਮਹਿੰਗਾਈ ਵੀ ਵਧੀ ਹੈ। ਕੋਰ CPI ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ 2.6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧਿਆ (ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ 2.4 ਫ਼ੀਸਦੀ), ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਵਾਧਾ 0.3 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਿਹਾ — ਅਨੁਮਾਨ 0.2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ। ਇਸ ਤੋਂ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਊਰਜਾ ਦੇ ਝਟਕੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵੀ ਫਿਰ ਵਧਣ ਲੱਗਾ ਹੈ।

ਮਕਾਨ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ (ਸ਼ੈਲਟਰ) ਮਹੀਨਾਵਾਰ 0.4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ 3.2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧੀਆਂ। ਵਰਤੇ ਹੋਏ ਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਟਰੱਕਾਂ, ਏਅਰਲਾਈਨ ਕਿਰਾਏ, ਕੱਪੜਿਆਂ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਦੇਖਭਾਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵੀ ਵਧੀਆਂ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ ਕੀਮਤਾਂ ਸਥਿਰ ਰਹੀਆਂ (0.0 ਫ਼ੀਸਦੀ) — ਕਰਿਆਨਾ 0.1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸਸਤਾ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 0.2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧੀਆਂ।

ਇਹ ਮਹਿੰਗਾਈ ਡੇਟਾ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਫੈਡ ਨੇ ਸਤੰਬਰ ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਂਚਮਾਰਕ ਵਿਆਜ ਦਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 3.75 ਤੋਂ 4.00 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਫੈਡ ਦੀ ਅਗਲੀ ਨੀਤੀ ਬੈਠਕ 27–28 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਹੋਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਦਰ ‘ਤੇ ਵੋਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਆਖ਼ਰੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੁਣ ਇਸ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਮੁੜ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਫੈਡ ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

FWDBONDS ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਰਪਕੀ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਨੋਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਦੀ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਊਰਜਾ ਝਟਕੇ ਦੇ ਅਸਰ ਹੁਣ ਕੋਰ ਮਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲਣ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। Realtor.com ਦੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਜੇਕ ਕ੍ਰਿਮਲ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਡੇਟਾ ਮੌਰਗੇਜ ਦਰਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਉੱਪਰਲਾ ਦਬਾਅ ਪਾਵੇਗਾ — ਫਰੈਡੀ ਮੈਕ ਦਰਾਂ ਅਗਸਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 6.66 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੁਣ 7.4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇਕਨਾਮਿਕ ਕਾਊਂਸਲ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕੇਵਿਨ ਹਾਸੈਟ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪੱਖ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੁੱਲ ਅੰਕੜਾ ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਉਛਾਲ ਕਾਰਨ ਵਧਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਅਸਥਾਈ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਚੰਗੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵੀ ਹਨ — ਕੁਝ ਭੋਜਨ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਡਿੱਗੀਆਂ ਅਤੇ ਨੁਸਖ਼ਾ ਦਵਾਈਆਂ 1.2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸਸਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

ਮਿਡਟਰਮ ਚੋਣਾਂ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਡੈਮੋਕਰੇਟ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ‘ਤੇ ਵਾਅਦਾ ਤੋੜਨ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਹੈ — ਹਾਊਸ ਬਜਟ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਡੈਮੋਕਰੇਟ ਰੈਂਕਿੰਗ ਮੈਂਬਰ ਬ੍ਰੈਂਡਨ ਬੋਇਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟਰੰਪ ਨੇ “ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ” ਮਹਿੰਗਾਈ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਜੰਗ ਅਤੇ ਟੈਰਿਫ਼ ਨੀਤੀਆਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ CPI ਸਾਲਾਨਾ 3.7% (ਅਗਸਤ 3.4%); ਅਨੁਮਾਨ 3.6% ਤੋਂ ਵੱਧ; ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਵਾਧਾ 0.6%।
• ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ: ਗੈਸੋਲੀਨ ਵਿੱਚ 9.1% ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਉਛਾਲ (ਸਾਲਾਨਾ 34.2%); ਕੁੱਲ ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ 5.2% ਵਧੀਆਂ।
• ਕੋਰ CPI ਸਾਲਾਨਾ 2.6% (ਅਗਸਤ 2.4%); ਮਕਾਨ 3.2% ਸਾਲਾਨਾ ਮਹਿੰਗਾ; ਵਰਤੇ ਵਾਹਨ, ਏਅਰਲਾਈਨ ਕਿਰਾਏ ਵੀ ਵਧੇ।
• ਫੈਡ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਰ 3.75–4.00% ਕਰ ਚੁੱਕਾ; 27–28 ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖ਼ਰੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਡੇਟਾ — ਹੋਰ ਵਾਧੇ ਦਾ ਦਬਾਅ।
• ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ: ਊਰਜਾ ਝਟਕਾ ਅਸਥਾਈ; ਡੈਮੋਕਰੇਟਸ: ਟਰੰਪ ‘ਤੇ ਵਾਅਦਾ-ਤੋੜੀ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ; ਮੌਰਗੇਜ ਦਰਾਂ 7.4%।