ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 15 ਅਕਤੂਬਰ — ਭਾਰਤ ਦੀ ਥੋਕ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕਅੰਕ (WPI) ਆਧਾਰਤ ਮਹਿੰਗਾਈ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ 11.39 ਫ਼ੀਸਦੀ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਅਗਸਤ ਦੇ 9.92 ਫ਼ੀਸਦੀ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਰੀਜ਼ ਦਾ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਵਣਜ ਤੇ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇਹ ਅੰਕੜੇ 14 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ। ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੇਜ਼ੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਈਂਧਨ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਮਿਤ ਸਮਾਨ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਹਨ।

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਬਾਅ ਈਂਧਨ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਿੰਗਾਈ 25.85 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਇਹ 22.93 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ। ਖਣਿਜ ਤੇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ 40.02 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਜਦਕਿ ਕੱਚੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ 57.32 ਫ਼ੀਸਦੀ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋਏ। ਕੋਲਾ ਅਤੇ ਲਿਗਨਾਈਟ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ 1.57 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 9.31 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੋ ਗਈ।

ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ 8.67 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਹੀ, ਜੋ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ 7.76 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ 5.67 ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਕੇ 8.14 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੋ ਗਈ। WPI ਖੁਰਾਕ ਸੂਚਕਅੰਕ, ਜਿਸ ਦਾ ਸੂਚਕਅੰਕ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 25 ਫ਼ੀਸਦੀ ਭਾਰ ਹੈ, 8.66 ਫ਼ੀਸਦੀ ‘ਤੇ ਰਿਹਾ, ਜਦਕਿ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਇਹ 7.05 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ। ਨਿਰਮਿਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 9.76 ਫ਼ੀਸਦੀ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਇਹ 8.37 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ। ਬੁਨਿਆਦੀ ਧਾਤੂਆਂ (16.96 ਫ਼ੀਸਦੀ), ਰਸਾਇਣ (16.74 ਫ਼ੀਸਦੀ), ਕੱਪੜੇ (13.85 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਅਤੇ ਰਬੜ-ਪਲਾਸਟਿਕ ਉਤਪਾਦ (13.47 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਇਸ ਵਾਧੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਰਹੇ।

ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026-27 ਦੇ ਅਪ੍ਰੈਲ–ਸਤੰਬਰ ਦੌਰਾਨ ਕੁੱਲ WPI ਮਹਿੰਗਾਈ 9.85 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਹੀ, ਜਦਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਇਸੇ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ 0.20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਸੀ। ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਪੀਟੀਆਈ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਛਾਲ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਕਾਰਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਖਾਦਾਂ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ।

ਪ੍ਰਚੂਨ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ। ਇਸੇ ਹਫ਼ਤੇ ਜਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੂਨ (CPI) ਮਹਿੰਗਾਈ 23 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 5.54 ਫ਼ੀਸਦੀ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਜੋ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ 4.83 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੀ ਮੌਦਰਿਕ ਨੀਤੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਆਪਣੀ ਨੀਤੀਗਤ ਵਿਆਜ ਦਰ ਵਿੱਚ 25 ਆਧਾਰ ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ 5.50 ਫ਼ੀਸਦੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਉਦਯੋਗ ਸੰਗਠਨ PHD ਚੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਿੰਗਾਈ ਹੁਣ ਵਿਆਪਕ-ਅਧਾਰਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ — ਇਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਕੀਮਤ-ਨਿਰਧਾਰਨ ‘ਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਹੋਵੇਗੀ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਥੋਕ ਮਹਿੰਗਾਈ (WPI) 11.39% ‘ਤੇ — ਅਗਸਤ ਦੇ 9.92% ਤੋਂ ਤੇਜ਼, ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਰੀਜ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ
• ਈਂਧਨ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ 25.85%; ਕੱਚਾ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ 57.32% ਮਹਿੰਗੇ
• ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਮਹਿੰਗਾਈ 8.14%, ਖੁਰਾਕ ਸੂਚਕਅੰਕ 8.66% ਅਤੇ ਨਿਰਮਿਤ ਉਤਪਾਦ 9.76% ‘ਤੇ
• ਪ੍ਰਚੂਨ (CPI) ਮਹਿੰਗਾਈ ਵੀ 23 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 5.54% ‘ਤੇ; RBI ਨੇ ਵਿਆਜ ਦਰ 5.50% ਕੀਤੀ
• ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਪ੍ਰੈਲ–ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ WPI ਮਹਿੰਗਾਈ 9.85%, ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਇਸੇ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਸੀ