ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ — ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਥਿਓਰੇਟਿਕਲ ਫਿਜ਼ਿਕਸ (ਆਈਸੀਟੀਪੀ) ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮੈਥਮੈਟਿਕਲ ਯੂਨੀਅਨ (ਆਈਐਮਯੂ) ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ 2026 ਦਾ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਮਹੇਸ਼ ਕਾਕੜੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਸਥਿਤ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ (ਆਈਆਈਐਸਸੀ) ਦੇ ਗਣਿਤ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਕਾਕੜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਬੀਜਗਣਿਤ ਸੰਖਿਆ ਸਿਧਾਂਤ (ਐਲਜੈਬਰਾਇਕ ਨੰਬਰ ਥਿਓਰੀ) ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਪੁਰਸਕਾਰ 2005 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਹਰ ਸਾਲ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 45 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ 10,000 ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ (ਲਗਭਗ 9.68 ਲੱਖ ਰੁਪਏ) ਦੀ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਆਈਸੀਟੀਪੀ ਦੇ ਐਲਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਕੜੇ ਨੂੰ “ਨਾਨ-ਕਮਿਊਟੇਟਿਵ ਇਵਾਸਾਵਾ ਸਿਧਾਂਤ” ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰੋਸ-ਸਟਾਰਕ ਅਤੇ ਬਰੂਮਰ-ਸਟਾਰਕ ਪਰਿਕਲਪਨਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੰਮ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਹਿਲਬਰਟ ਦੀ 12ਵੀਂ ਸਮੱਸਿਆ ਤੱਕ ਫੈਲਦੇ ਹਨ — ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ 23 ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਣਸੁਲਝੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਜਰਮਨ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਡੇਵਿਡ ਹਿਲਬਰਟ ਨੇ 1900 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਮਹੇਸ਼ ਕਾਕੜੇ ਦਾ ਜਨਮ 1983 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅਕੋਲਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਤੋਂ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਸਨਾਤਕ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਦੀ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਪੀਐਚਡੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਲੰਡਨ ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਕਿੰਗਜ਼ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। 2019 ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਈਆਈਐਸਸੀ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਖਿਆ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਕਾਕੜੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਵੱਡੇ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। 2022 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਣਿਤ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇੰਫੋਸਿਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2023 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂਅ “ਏਸ਼ੀਅਨ ਸਾਇੰਟਿਸਟ 100” ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਈਆਈਐਸਸੀ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਕਸ ਖਾਤੇ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਗਣਿਤ ਲਈ ਮਾਣ ਵਾਲਾ ਪਲ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• ਆਈਸੀਟੀਪੀ ਅਤੇ ਆਈਐਮਯੂ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ ਕਾਕੜੇ ਨੂੰ 2026 ਦਾ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ
• ਬੀਜਗਣਿਤ ਸੰਖਿਆ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਨਾਨ-ਕਮਿਊਟੇਟਿਵ ਇਵਾਸਾਵਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਗ੍ਰੋਸ-ਸਟਾਰਕ ਪਰਿਕਲਪਨਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਲਈ ਸਨਮਾਨ
• ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ 10,000 ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਇਨਾਮੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵੀ ਮਿਲੇਗੀ
• ਕਾਕੜੇ 2019 ਤੋਂ ਆਈਆਈਐਸਸੀ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਨ; ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ
• 2022 ਵਿੱਚ ਇੰਫੋਸਿਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਣਿਤ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਰੇ ਵਜੋਂ ਸੱਦਾ ਵੀ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ