ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੁਖਨਾ ਝੀਲ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵੱਡਾ ਮਾਣ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮੰਤਰੀ ਭੁਪੇਂਦਰ ਯਾਦਵ ਨੇ 15 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਨੂੰ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਸੁਖਨਾ ਵੈਟਲੈਂਡ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੌਜ ਝੀਲ ਨੂੰ ਰਾਮਸਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਮਸਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 103 ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

ਸੁਖਨਾ ਵੈਟਲੈਂਡ ਰਾਮਸਰ ਸੂਚੀ ਦਾ ਸਾਈਟ ਨੰਬਰ 2602 ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਸੌਜ ਝੀਲ ਨੂੰ ਸਾਈਟ ਨੰਬਰ 2603 ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਲਈ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਰਾਮਸਰ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਸੁਖਨਾ ਇੱਕ 3 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਮਨੁੱਖ-ਨਿਰਮਿਤ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਹੈ, ਜੋ 1958 ਵਿੱਚ ਸੁਖਨਾ ਚੋਅ ਨਦੀ ‘ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਬਣਾ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1988 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵੈਟਲੈਂਡ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਇਹ ਵੈਟਲੈਂਡ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆਈ ਫਲਾਈਵੇਅ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਘਿਰੀ ਕਾਮਨ ਪੋਚਰਡ ਬਤਖ, ਪੈਲਾਸ ਦੀ ਫਿਸ਼ ਈਗਲ ਅਤੇ ਬਲੈਕ ਪੌਂਡ ਟਰਟਲ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਪਾਣੀ, ਦਲਦਲ, ਸਰਕੰਡੇ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਜੰਗਲ ਵਿਭਿੰਨ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਮੈਨਪੁਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਸੌਜ ਝੀਲ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਬਾੜ੍ਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛਿੱਛਲੀ ਝੀਲ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ 30,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੰਛੀ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਰਡਲਾਈਫ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਖੇਤਰ (IBA) ਐਲਾਨਿਆ ਹੈ। ਸਰਸ ਕਰੇਨ ਅਤੇ ਗਰੇਟਰ ਸਪੌਟਡ ਈਗਲ ਇੱਥੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੈਨਪੁਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦੂਜਾ ਰਾਮਸਰ ਸਥਾਨ ਹੈ — ਪਹਿਲਾ ਸਮਨ ਪੰਛੀ ਅਭਯਾਰਣ ਹੈ।

ਮੰਤਰੀ ਭੁਪੇਂਦਰ ਯਾਦਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਾਮਲਕਰਨ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਸੰਭਾਲ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਜੀਵਿਕਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਗੇ। ਰਾਮਸਰ ਸੰਮੇਲਨ 1971 ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਰਾਮਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ 1982 ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ ਸੀ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• 15 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਨੂੰ ਭੁਪੇਂਦਰ ਯਾਦਵ ਦਾ ਐਲਾਨ — ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਮਸਰ ਸਥਾਨ 103 ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ
• ਸੁਖਨਾ ਵੈਟਲੈਂਡ (ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ) ਸਾਈਟ ਨੰਬਰ 2602 — ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਮਸਰ ਸਥਾਨ
• ਸੌਜ ਝੀਲ (ਮੈਨਪੁਰੀ, ਯੂਪੀ) ਸਾਈਟ ਨੰਬਰ 2603 — 30,000+ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਘਰ
• ਦੋਵਾਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਘਿਰੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ — ਪੋਚਰਡ, ਫਿਸ਼ ਈਗਲ, ਕੱਛੂਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ
• ਰਾਮਸਰ ਦਰਜੇ ਨਾਲ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਈਕੋ-ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਾਹ