ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਚੋਰਬਾਗਾਨ ਸਾਰਵਜਨੀਨ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਪੰਡਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਵਾਪਰੀ ਭਗਦੜ ਵਿੱਚ 19 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਮੁਤਾਬਕ ਪੰਡਾਲ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕ ‘ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਐਲਾਨ — “ਪੰਡਾਲ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਖ਼ਰਾਬ ਹੈ, ਇਹ ਢਹਿ ਜਾਵੇਗਾ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਚਲੇ ਜਾਓ” — ਨੇ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਘਬਰਾਹਟ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਮਚੀ ਅਤੇ ਇਹ ਦੁਖਾਂਤ ਵਾਪਰਿਆ।

ਕੋਲਕਾਤਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਉਦੋਂ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਭੀੜ ਤੰਗ ਗਲੀ ਰਾਹੀਂ ਪੰਡਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਸੜਕਾਂ ਫਿਸਲਣੀਆਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਲੋਕ ਪੰਡਾਲ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਅੰਦਰ ਘੁੱਸਣ ਲੱਗੇ। ਦਾਖ਼ਲੇ ਅਤੇ ਨਿਕਾਸ ਦੋਹਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਭੀੜ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਐਲਾਨ ਨਾਲ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਵੱਗੜ ਗਈ। ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਫਿਸਲੇ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ‘ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੁਵੇਂਦੂ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਆਯੋਜਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਐਲਾਨ ਕਾਰਨ ਭਗਦੜ ਵਰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣੀ ਅਤੇ ਇੰਨੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ।” ਪੁਲਿਸ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚੋਰਬਾਗਾਨ ਪੰਡਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕੈਦ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਾਂਚਕਰਤਾ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਐਲਾਨ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੀ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਨਿਕਾਸ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੱਲ ਭੱਜੇ।

ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ PTI ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸਾਨੂੰ ਪੂਜਾ ਆਯੋਜਕਾਂ ਦੀ ਘੋਰ ਕੁਪ੍ਰਬੰਧ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਬੂਤ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ CCTV ਫੁਟੇਜ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਚਸ਼ਮਦੀਦਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮੀ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਸਨ।”

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਪੂਜਾ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਸੇਵਦਾ ਉਰਫ਼ ਰਾਜਾ (48), ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੰਤਨੂ ਦੁਬੇ (55), ਬਾਂਸ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬਿਪਲਬ ਮੁਖਰਜੀ ਉਰਫ਼ ਜਾਏ (48), ਭੀੜ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ VIP ਪਾਸ ਜਾਂਚ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਸਾਹਾ (53) ਅਤੇ ਪਿੰਟੂ ਦੇਅ (51) ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਇੰਚਾਰਜ ਸੁਮਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ (30) ਅਤੇ ਰਾਜੇਸ਼ ਪਾਲ (29) ਸਮੇਤ 7 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਆਯੋਜਕਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਗੈਰ-ਇਰਾਦਤਨ ਕਤਲ (ਕਲਪੇਬਲ ਹੋਮੀਸਾਈਡ) ਦਾ FIR ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਂਚ ਟੀਮ (SIT) ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।

ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਦੱਖਣੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚੇਤਲਾ ਅਗਰਾਨੀ ਪੂਜਾ ਪੰਡਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਹਾਦਸਾ ਵਾਪਰਨ ਤੋਂ ਬਚ ਗਿਆ। ਮਹਾਸਪਤਮੀ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੰਡਾਲ ਅੰਦਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਚਾਨਕ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਈ, ਪਰ ਆਯੋਜਕਾਂ ਅਤੇ ਤੈਨਾਤ ਪੁਲਿਸ ਬਲ ਨੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਖ਼ਤਰਾ ਭਾਂਪਦੇ ਹੋਏ ਨਵੇਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਦਾਖ਼ਲੇ ‘ਤੇ ਰੋਕ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ:

• ਚੋਰਬਾਗਾਨ ਪੰਡਾਲ ਵਿੱਚ ‘ਪੰਡਾਲ ਢਹਿ ਜਾਵੇਗਾ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਚਲੇ ਜਾਓ’ ਦੇ ਐਲਾਨ ਨੇ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਘਬਰਾਹਟ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ — ਪੁਲਿਸ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਐਲਾਨ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤਾ।
• ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੁਵੇਂਦੂ ਅਧਿਕਾਰੀ: ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਾਂਚ ਮੁਤਾਬਕ ਆਯੋਜਕਾਂ ਦੇ ਐਲਾਨ ਕਾਰਨ ਹੀ ਭਗਦੜ ਵਰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣੀ ਅਤੇ 19 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ।
• ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਫਿਸਲਣੀਆਂ ਸੜਕਾਂ, ਤੰਗ ਗਲੀ ਰਾਹੀਂ ਦਾਖ਼ਲੇ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼; ਦਾਖ਼ਲੇ-ਨਿਕਾਸ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਭੀੜ ਭਰ ਗਈ, ਲੋਕ ਫਿਸਲੇ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ‘ਤੇ ਡਿੱਗੇ।
• ਪੁਲਿਸ (PTI): ਆਯੋਜਕਾਂ ਦੀ ਘੋਰ ਕੁਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਸਬੂਤ; CCTV ਫੁਟੇਜ ਇਕੱਠੀ, ਚਸ਼ਮਦੀਦਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦਰਜ; 7 ਆਯੋਜਕ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ, ਗੈਰ-ਇਰਾਦਤਨ ਕਤਲ ਦਾ FIR।
• SIT ਜਾਂਚ ਦੇ ਹੁਕਮ; ਚੇਤਲਾ ਅਗਰਾਨੀ ਪੰਡਾਲ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾਲ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਹਾਦਸਾ ਟਲ ਗਿਆ।