ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੇਲ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਦਮਰੂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਹੋਰ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਰਿਵੋਲੂਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕਾਰਪਸ (IRGC) ਦੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੋ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਇਨ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਈਰਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਨੇ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਜਹਾਜ਼ ਲਗਭਗ 20-20 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਜਿਹਾ ਈਰਾਨੀ ਸਰਕਾਰੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ IRNA ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਆਪਣੇ ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨਿੰਗ ਅਤੇ ਰਾਡਾਰ ਸਿਸਟਮ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਉਸ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਹਿਰਾਨ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਪਛਾਣ ਏਲ ਗਾਇਆ ਟੈਂਕਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਫੁਟੇਜ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਧੂੰਏਂ ਦਾ ਕਾਲਾ ਥੰਮ੍ਹ ਉੱਠਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜਾ ਜਹਾਜ਼ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਹੀ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਫਿਰ ਉੱਪਰ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਜਰਨਲ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕ੍ਰੂਡ ਫਿਊਚਰਜ਼ ਲਗਭਗ 1.3 ਫੀਸਦ ਵਧ ਕੇ 110.19 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਹੋ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ WTI 1.2 ਫੀਸਦ ਦੀ ਵਾਧੇ ਨਾਲ 98.97 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਰਾਇਟਰਜ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਬੁੱਧਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਬ੍ਰੈਂਟ 109.64 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਚੜ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰੈਂਟ ਨੇ ਮਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ 111.99 ਡਾਲਰ ਛੂਹਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੂਟਨੀਤਕ ਆਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਸੀ।
ਜਹਾਜ਼-ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਫਰਮ ਕੇਪਲਰ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੋਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 18 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲੀ ਹੈ। LSEG ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਟੈਂਕਰਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਹੁਣ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਤੋਂ ਪਾਰ ਗਲਫ਼ ਆਫ਼ ਓਮਾਨ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖਾੜੀ ਦੇ ਬਾਹਰੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਲੋਡਿੰਗ ਵੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਸਾਊਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਗੱਠਜੋੜ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜ ਵੱਲ ਛੱਡੇ ਗਏ ਡਰੋਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਨ ਵਾਲੇ ਈਸਟਰਨ ਪ੍ਰੋਵਿੰਸ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਤਰ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਅਤੇ ਤਹਿਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਪਰਕ, ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੰਗਠਨ (IMO) ਦੇ ਸਕੱਤਰ-ਜਨਰਲ ਅਰਸੇਨਿਓ ਡੋਮਿੰਗੂਏਜ਼ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਟਰੈਫਿਕ ਸੈਪਰੇਸ਼ਨ ਸਕੀਮ ਰੂਟ ‘ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਮਾਇਨ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਇਸ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ ਕਿ ਲੰਘਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਜਹਾਜ਼ ਟਕਰਾਏਗਾ ਨਹੀਂ।
ਧਿਆਨਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦਾ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਹੁਣ ਅੱਠਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਆਮ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। ਸਪਲਾਈ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ ਹੁਣ ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੱਧ ਤੇਲ ਭੇਜ ਰਹੇ ਹਨ — WSJ ਮੁਤਾਬਕ ਲਗਭਗ 40 ਫੀਸਦ ਖਾੜੀ ਦੀ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਹੁਣ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਨੂੰ ਬਾਈਪਾਸ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ 17 ਫੀਸਦ ਸੀ।
ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ
- IRGC ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੋ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਦਮਰੂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਇਨ ਨਾਲ ਟਕਰਾਏ; ਦੋਵਾਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ।
- ਹਰ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 20 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਸੀ; ਈਰਾਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ — ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਰਾਡਾਰ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਅਣਮਨਜ਼ੂਰ ਰਸਤਾ ਅਪਣਾਇਆ (ਸੁਤੰਤਰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ)।
- ਬ੍ਰੈਂਟ 110.19 ਡਾਲਰ ਅਤੇ WTI 98.97 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ — ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਕੀਮਤਾਂ ਫਿਰ ਵਧੀਆਂ; ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰੈਂਟ 111.99 ਡਾਲਰ ਦਾ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਛੂਹ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
- ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 18 ਜਹਾਜ਼ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚਨਾ; ਹਮਲੇ ਹੁਣ ਗਲਫ਼ ਆਫ਼ ਓਮਾਨ ਤੱਕ ਫੈਲੇ — LSEG ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ।
- IMO ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ: ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਮਾਇਨ ਮੌਜੂਦ; ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ-ਤਹਿਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਕਤਰ ਰਾਹੀਂ ਸੰਪਰਕ ਜਾਰੀ।
ਟਿੱਪਣੀ ਲਿਖੋ