ਏਲਨ ਮਸਕ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਟਾਰਲਿੰਕ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਲਾਂਚ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਦੇਰੀ ਲਈ “ਕੁਝ ਓਲੀਗਾਰਕਾਂ” ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਵਾਦ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਸਕ ਨੇ 7 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਐਕਸ ‘ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ‘ਤੇ “ਏਕਾਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਿਕੰਜਾ” ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਟਾਰਲਿੰਕ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ “ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧ” ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ‘ਤੇ ਰਿਲਾਇੰਸ ਜਿਓ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਏਅਰਟੈੱਲ ਵਰਗੀਆਂ ਘਰੇਲੂ ਟੈਲੀਕਾਮ ਕੰਪਨੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਟੈਲੀਕਾਮ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ 8 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਲਈ ਅਪਰੂਵਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ “ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਭੇਦਭਾਵਪੂਰਨ” ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਢਾਂਚਾ ਜਾਂ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਹੈ, “ਨਿਰਾਧਾਰ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤ” ਹੈ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤਿੰਨੋਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ — ਸਟਾਰਲਿੰਕ, ਜਿਓ ਸੈਟਕਾਮ ਅਤੇ ਯੂਟੇਲਸੈਟ ਵਨਵੈੱਬ — ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁਲਾਂਕਣ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸਟਾਰਲਿੰਕ ਨੂੰ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਮਨਜ਼ੂਰੀਆਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਉਡੀਕ ਹੁਣ ਕਰੀਬ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਖਿੱਚ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਜੂਨ 2025 ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਕਾਮ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ IN-SPACe ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਇੰਡੀਆ ਮੋਬਾਈਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸਪੇਸਐਕਸ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 20 ਗੇਟਵੇ ਸਾਈਟਾਂ ਬਣਾ ਲਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਰਿਲਾਇੰਸ ਜਿਓ ਪਲੈਟਫਾਰਮਜ਼ ਦੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਆਕਾਸ਼ ਅੰਬਾਨੀ ਨੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਸਟਾਰਲਿੰਕ ਹੁਣ 160 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਲਗਭਗ 1.35 ਕਰੋੜ ਗਾਹਕ ਹਨ। ਡੇਲਾਇਟ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਮੁਤਾਬਕ 2030 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਬ੍ਰਾਡਬੈਂਡ ਬਾਜ਼ਾਰ 1.9 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਭਾਰਤ-ਅਮਰੀਕਾ ਵਪਾਰਕ ਗੱਲਬਾਤ ‘ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਸਟਾਰਲਿੰਕ ਦੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੁਕਤਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• ਮਸਕ ਦਾ ਦੋਸ਼: “ਓਲੀਗਾਰਕ” ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਟਾਰਲਿੰਕ ਨੂੰ ਰੋਕ ਰਹੇ ਹਨ — ਨਿਸ਼ਾਨੇ ‘ਤੇ ਜਿਓ ਅਤੇ ਏਅਰਟੈੱਲ
• ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਜਵਾਬ: ਅਪਰੂਵਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਭੇਦਭਾਵਪੂਰਨ, ਦੋਸ਼ ਨਿਰਾਧਾਰ
• ਤਿੰਨੋਂ ਕੰਪਨੀਆਂ — ਸਟਾਰਲਿੰਕ, ਜਿਓ ਸੈਟਕਾਮ, ਵਨਵੈੱਬ — ਇੱਕੋ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ
• ਜੂਨ 2025 ਵਿੱਚ ਲਾਇਸੈਂਸ ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਲਾਂਚ ਨਹੀਂ, ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਜਾਰੀ
• ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਬ੍ਰਾਡਬੈਂਡ ਬਾਜ਼ਾਰ 2030 ਤੱਕ 1.9 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ