ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਾਸਭਾ ਦੀ ਤੀਜੀ ਕਮੇਟੀ ‘ਚ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਪੋਰਟਰ ਨਾਜ਼ਿਲਾ ਘਾਨੀਆ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ‘ਤੇ ਤਿੱਖਾ ਹਮਲਾ ਬੋਲਿਆ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ‘ਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਕੱਤਰ ਭਵਿਕਾ ਮੰਗਲਾਨੰਦਨ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਿਪੋਰਟਰ ਭਾਰਤ ‘ਚ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪੱਖਪਾਤੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਮੰਗਲਾਨੰਦਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਸਿਆਸੀ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਣਾ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜਿਸ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਪੋਰਟਰ ਆਪਣੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਤੈਅ ਕਰਨ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੈਰਾਨੀ ਜਤਾਈ ਕਿ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਇੰਨੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਕਾਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅਧਿਕਾਰ — ਜੀਉਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ — ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਲਈ ਇਹੋ ਹਮਦਰਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ।

ਘਾਨੀਆ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ “ਅਸਾਧਾਰਨ ਹਾਲਾਤਾਂ ‘ਚ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ” ‘ਤੇ ਸੀ। ਰਿਪੋਰਟ ‘ਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਸ਼ਮੀਰ ‘ਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਭਿਆਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੌਂਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਦਫ਼ਨਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਰਿਪੋਰਟ ‘ਚ ਇਹ ਵੀ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸੋਧ ਕਾਨੂੰਨ (CAA) ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ “ਕਾਨੂੰਨ-ਵਿਵਸਥਾ” ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਈਆਂ।

ਭਾਰਤੀ ਦੂਤ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ‘ਤੇ ਗਲੋਬਲ ਦੱਖਣ ਵਿਰੁੱਧ ਪੱਖਪਾਤ ਦਾ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੌਰਾਨ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਦੌਰਾਨ ਵਿਤਕਰੇ ਅਤੇ ਗਲਤ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਗਲੋਬਲ ਦੱਖਣ ‘ਚ ਦਿਖਾਏ ਗਏ, ਜਦਕਿ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤ੍ਰਾਸਦੀਆਂ — ਜਿਵੇਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ‘ਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕੋਵਿਡ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਇਕਾਂਤ ਟਾਪੂ ‘ਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਕਬਰਾਂ ‘ਚ ਦਫ਼ਨਾਉਣਾ — ਦਾ ਰਿਪੋਰਟ ‘ਚ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ।

ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਮੰਗਲਾਨੰਦਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ “ਬੇਹੱਦ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ” ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਨੇ 1999 ਦੀ ਕਾਰਗਿਲ ਜੰਗ ‘ਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਉਹ ਹੁਣ ਧਰਮ, ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ‘ਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਾਦ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਹੀ ਇਸਲਾਮੀ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸੈਨਿਕ ਸਨਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤ ‘ਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਘੱਟਗਿਣਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟ ਰਹੇ ਹਨ। “ਜੋ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਘੱਟਗਿਣਤੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਕ ਨਹੀਂ,” ਮੰਗਲਾਨੰਦਨ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਘਾਨੀਆ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ‘ਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਪਰਿਸ਼ਦ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਪੋਰਟਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• ਭਾਰਤ ਨੇ ਮਹਾਸਭਾ ਦੀ ਤੀਜੀ ਕਮੇਟੀ ‘ਚ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਰਿਪੋਰਟਰ ਨਾਜ਼ਿਲਾ ਘਾਨੀਆ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ‘ਤੇ ਪੱਖਪਾਤ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ।
• ਰਿਪੋਰਟ ‘ਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ‘ਚ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਾ ਸੌਂਪਣ ਅਤੇ CAA ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
• ਭਾਰਤੀ ਦੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ — ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਿਪੋਰਟ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
• ਕੋਵਿਡ ਦੌਰਾਨ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਗਲੋਬਲ ਦੱਖਣ ‘ਚ ਦਿਖਾਏ ਗਏ; ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੀਆਂ ਸਮੂਹਿਕ ਕਬਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ।
• ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਜਵਾਬ: ਕਾਰਗਿਲ ‘ਚ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਾ ਸਵੀਕਾਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ।