ਇਥੋਪੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ ਨੂੰ ਲਿਖੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਰੀਟਰੀਆ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ‘ਪੂਰਨ ਹਮਲੇ’ ਵਿਰੁੱਧ ਆਤਮ-ਰੱਖਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਇਰੀਟਰੀਆਈ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀਆਂ ਘੁਸਪੈਠੀਆਂ ‘ਤੇ ਇਥੋਪੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਾਰਨ ਆਫ਼ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਡਰ ਹੋਰ ਵਧ ਗਏ ਹਨ।

ਰਾਇਟਰਜ਼ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਇਥੋਪੀਆ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਗੈਡਿਓਨ ਟਿਮੋਥੀਓਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਰੀਟਰੀਆ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਮਕੈਨਾਈਜ਼ਡ ਇਕਾਈਆਂ ਸਮੇਤ ਉੱਤਰੀ ਇਥੋਪੀਆ ਵਿੱਚ 60 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਅੰਦਰ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਥੋਪੀਆ ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਇਰੀਟਰੀਆਈ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ “ਹਮਲਾਵਰੀ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਾਰਵਾਈ ਹੈ, ਜੋ ਇਥੋਪੀਆ ਦੇ ਆਤਮ-ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਂਦੀ ਹੈ।”

ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਬੰਧ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਇਥੋਪੀਆ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਰੀਟਰੀਆ 23 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਟਿਗਰੇ, ਅਮਹਾਰਾ ਅਤੇ ਅਫ਼ਾਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜ ਰਹੇ ਇੱਕ ਵਿਦਰੋਹੀ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਰੀਟਰੀਆ ਨੇ ਇਸ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਇਰੀਟਰੀਆ ਦੇ ਸੂਚਨਾ ਮੰਤਰੀ ਯੇਮਾਨੇ ਗੈਬਰੇਮੇਸਕੇਲ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਇਥੋਪੀਆ ਦੀ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਮਲਾਵਰੀ ਯੁੱਧ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਦਾ ਤੁਰੰਤ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।

ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ-ਅਧਾਰਤ ਟਕਰਾਅ ਨਿਗਰਾਨ ਸੰਸਥਾ ਏਸੀਐਲਈਡੀ (ACLED) ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਤੋਰਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਟਿਗਰੇ ਦੇ ਅਦੀਗਰਾਟ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇੜੇ ਇਰੀਟਰੀਆਈ ਫ਼ੌਜੀ ਗੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਰਾਇਟਰਜ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਹਮਲੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਅਤੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਇਥੋਪੀਆ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮੰਨੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਗਵਾਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਦੀਗਰਾਟ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਟਰੱਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਰੀਟਰੀਆਈ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਸੀ — ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਇਥੋਪੀਆ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਏਐਫ਼ਪੀ ਨੂੰ ਬੋਲੇ ਗਵਾਹਾਂ ਨੇ “ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡਰੋਨ ਹਮਲੇ” ਹੋਣ, ਇਰੀਟਰੀਆ ਦੀਆਂ ਲਾਰੀਆਂ ਤਬਾਹ ਹੋਣ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ।

ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਉਪ ਮਹਾਸਚਿਵ ਅਮੀਨਾ ਜੇ. ਮੁਹੰਮਦ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਟਿਮੋਥੀਓਸ ਨੇ ਇਰੀਟਰੀਆਈ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਅਖੰਡਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਇਥੋਪੀਆ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ।

ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਖੂਨੀ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ: 1998 ਤੋਂ 2000 ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਸਰਹੱਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦਹਾਕਿਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। 2018 ਵਿੱਚ ਇਥੋਪੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਬੀ ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਮਗਰੋਂ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ 2020-2022 ਦੀ ਟਿਗਰੇ ਜੰਗ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਬੰਧ ਫਿਰ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਹੋ ਗਏ ਹਨ — ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਅਸਾਬ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• ਇਥੋਪੀਆ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਰਿਸ਼ਦ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ: ਇਰੀਟਰੀਆ ਦੇ ‘ਪੂਰਨ ਹਮਲੇ’ ਵਿਰੁੱਧ ਆਤਮ-ਰੱਖਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ।
• ਦਾਅਵਾ: ਇਰੀਟਰੀਆਈ ਫ਼ੌਜਾਂ ਮਕੈਨਾਈਜ਼ਡ ਇਕਾਈਆਂ ਸਮੇਤ ਉੱਤਰੀ ਇਥੋਪੀਆ ਵਿੱਚ 60 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅੰਦਰ।
• ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਅਦੀਗਰਾਟ ਨੇੜੇ ਇਰੀਟਰੀਆਈ ਗੱਡੀਆਂ ‘ਤੇ ਡਰੋਨ ਹਮਲੇ; ਏਸੀਐਲਈਡੀ ਅਤੇ ਏਐਫ਼ਪੀ ਦੇ ਗਵਾਹਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ।
• ਇਥੋਪੀਆ ਦਾ ਦੋਸ਼: ਇਰੀਟਰੀਆ 23 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ ਵਿਦਰੋਹੀ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰ ਰਿਹਾ; ਇਰੀਟਰੀਆ ਦਾ ਇਨਕਾਰ।
• ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਬੰਧ ਤੋੜੇ; ਹਾਰਨ ਆਫ਼ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਯੁੱਧ ਦਾ ਡਰ ਵਧਿਆ।