ਕਾਂਗੋ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ‘ਚ ਈਬੋਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (ਡਬਲਿਊਐਚਓ) ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਟੇਡਰੋਸ ਅਧਾਨੋਮ ਗੇਬਰੇਯੇਸੁਸ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ‘ਚ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦੁੱਗਣੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੱਕ 11,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ 5,400 ਮੌਤਾਂ ਦਰਜ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਕੋਪ ਅੱਠ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ 67 ਸਿਹਤ ਖੇਤਰਾਂ ‘ਚ ਫੈਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੀਮਤ ਚੁਕਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਟੇਡਰੋਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਏ ਮਾਮਲਿਆਂ ‘ਚੋਂ ਚੌਥਾਈ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੱਚੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ‘ਚੋਂ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਬੱਚੇ ਹਨ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ‘ਚ ਈਬੋਲਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਚੋਂ ਦਸ ‘ਚੋਂ ਸੱਤ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ 400 ਤੋਂ 500 ਨਵੇਂ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈਆਂ ਮੌਤਾਂ ‘ਚੋਂ ਦੋ ਤਿਹਾਈ ਮੌਤਾਂ ਇਲਾਜ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਾਗ ਦੀ ਪਛਾਣ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਹ ਪ੍ਰਕੋਪ 15 ਮਈ 2026 ਨੂੰ ਕਾਂਗੋ ਦੇ ਇਤੂਰੀ ਸੂਬੇ ‘ਚ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਈਬੋਲਾ ਵਾਇਰਸ ਦਾ ਬੁੰਡੀਬੁਗਯੋ ਸਟ੍ਰੇਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ਟੀਕਾ ਜਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਦਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਟੀਕਿਆਂ ਦੇ ਟਰਾਇਲ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਨਤੀਜੇ 2027 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ‘ਚ ਆਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ‘ਚ ਟੀਕੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਯੂਰਪੀ ਰੋਗ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕੇਂਦਰ ਮੁਤਾਬਕ 10 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ 11,114 ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਏ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ 5,433 ਮੌਤਾਂ ਦਰਜ ਸਨ।
ਇਹ ਪ੍ਰਕੋਪ ਹੁਣ ਕਾਂਗੋ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਵੀ ਫੈਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੀਨੀਆ ‘ਚ ਨੌਂ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਦੋ ਮੌਤਾਂ ਦਰਜ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ‘ਚ ਇੱਕ ਆਯਾਤ ਕੀਤਾ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਸੀਡੀਸੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਜੀਨ ਕਾਸੇਯਾ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨੂੰ ਹੁਣੇ ਨਾ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਈਬੋਲਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਂਗੋ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਈਬੋਲਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਹੈ।
ਪੂਰਬੀ ਕਾਂਗੋ ‘ਚ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹਿੰਸਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ‘ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਮਈ 2026 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਿਹਤ ਢਾਂਚੇ, ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ 81 ਹਮਲੇ ਦਰਜ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਡਬਲਿਊਐਚਓ ਨੇ 17 ਮਈ 2026 ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਤਾ ਵਾਲੀ ਜਨ ਸਿਹਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਐਲਾਨਿਆ ਸੀ। ਟੇਡਰੋਸ ਨੇ ਕੰਬਲ ਯਾਤਰਾ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਦਦ ‘ਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ
- ਕਾਂਗੋ ‘ਚ ਈਬੋਲਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ‘ਚ ਦੁੱਗਣੇ ਹੋ ਗਏ—11,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਮਲੇ, 5,400 ਮੌਤਾਂ।
- ਪ੍ਰਕੋਪ ਅੱਠ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ 67 ਸਿਹਤ ਖੇਤਰਾਂ ‘ਚ ਫੈਲਿਆ; ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ 400–500 ਨਵੇਂ ਮਾਮਲੇ।
- ਬੱਚੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ: ਮਾਮਲਿਆਂ ‘ਚ ਚੌਥਾਈ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ 10 ‘ਚੋਂ 7 ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ।
- ਕੀਨੀਆ ‘ਚ 9 ਮਾਮਲੇ ਤੇ 2 ਮੌਤਾਂ; ਨਾਈਜੀਰੀਆ ‘ਚ ਇੱਕ ਆਯਾਤ ਮਾਮਲਾ—ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਫੈਲਾਅ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ।
- ਬੁੰਡੀਬੁਗਯੋ ਸਟ੍ਰੇਨ ਲਈ ਕੋਈ ਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ਟੀਕਾ ਨਹੀਂ; ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹਿੰਸਾ ਮਦਦ ‘ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ।
ਟਿੱਪਣੀ ਲਿਖੋ