ਬਰਤਾਨੀਆ ਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਨੇ ਬ੍ਰੈਗਜ਼ਿਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ’ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦਿਆਂ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਬਰਸਲਜ਼ ’ਚ ਹੋਏ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ’ਚ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣਾ ਲਈ ਹੈ। ਬਰਤਾਨਵੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਐਂਡੀ ਬਰਨਹੈਮ ਨੇ ਇਸ ਪੈਕੇਜ ਨੂੰ “ਇਤਿਹਾਸਕ” ਦੱਸਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੂਰਪੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਉਰਸੁਲਾ ਵੌਨ ਡੇਰ ਲਾਇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਬ੍ਰੈਗਜ਼ਿਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ’ਚ “ਮੋੜ” ਹੈ। ਸੰਮੇਲਨ ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਟਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਰਨਹੈਮ ਦੇ ਪੂਰਵ-ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੀਰ ਸਟਾਰਮਰ ਦੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਮੁਲਤਵੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਸਮਝੌਤਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਖੇਤੀ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ’ਤੇ ਹੈ। ਇਸ ਅਧੀਨ 1 ਮਾਰਚ 2028 ਤੋਂ ਬਰਤਾਨੀਆ ਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਵਿਚਾਲੇ ਸੌਸੇਜ, ਪਨੀਰ, ਸੇਬ, ਬੀਜ ਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ’ਤੇ ਲੱਗਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਜਾਂਚਾਂ ਤੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਬਦਲੇ ’ਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੂੰ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ 5.1 ਅਰਬ ਪੌਂਡ ਤੱਕ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਬਰਨਹੈਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਦਾ ਖ਼ਰਚਾ ਵੀ ਘਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜਾ ਸਮਝੌਤਾ ਕਾਰਬਨ ਵਪਾਰ ’ਤੇ ਹੈ। 2028 ਤੋਂ ਬਰਤਾਨੀਆ ਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦੀਆਂ ਨਿਕਾਸ ਵਪਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਜੁੜ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਟੀਲ ਤੇ ਅਲੂਮੀਨੀਅਮ ਸਮੇਤ 6.5 ਅਰਬ ਪੌਂਡ ਦੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਨਿਰਯਾਤ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦੇ ਕਾਰਬਨ ਸਰਹੱਦੀ ਟੈਕਸ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਣਗੇ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਦਮ ਨਾਲ ਸਾਲਾਨਾ 3.8 ਅਰਬ ਪੌਂਡ ਦਾ ਵਾਧੂ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਤੀਜਾ ਸਮਝੌਤਾ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਹੈ। “ਯੂਥ ਐਕਸਪੀਰੀਅੰਸ” ਯੋਜਨਾ ਅਧੀਨ 18 ਤੋਂ 31 ਸਾਲ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰਹਿ ਕੇ ਕੰਮ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਹਰ ਸਾਲ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਓਂ 1 ਲੱਖ ਵੀਜ਼ੇ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ — ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਜਨਵਰੀ 2030 ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਬਰਨਹੈਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬ੍ਰੈਗਜ਼ਿਟ ਨੇ 2016 ’ਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮੌਕੇ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
ਇੱਕ ਅੜਿੱਕਾ ਹਾਲੇ ਬਾਕੀ ਹੈ — ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਫ਼ੀਸ। ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੋਂ ਬਰਤਾਨਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਜਿੰਨੀ ਹੀ ਫ਼ੀਸ ਲਈ ਜਾਵੇ; ਇਸ ’ਤੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ’ਚ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਮਸਲਾ ਨਹੀਂ ਸੁਲਝਦਾ, ਸਮਝੌਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਪ੍ਰਵਾਸ ’ਤੇ “ਢਾਂਚਾਗਤ ਸੰਵਾਦ” ਤੇ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਚੈਨਲ ’ਚ ਛੋਟੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹੋ ਰਹੇ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਵਾਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਾਂਝੀ ਕਾਰਵਾਈ ’ਤੇ ਵੀ ਸਹਿਮਤ ਹੋਈਆਂ। ਬਰਨਹੈਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਹ ਭਵਿੱਖੀ ਸਬੰਧਾਂ ’ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ “ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ” ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਚਲਾਉਣਗੇ ਤੇ ਇਹ ਪੈਕੇਜ 2040 ਤੱਕ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ 17 ਅਰਬ ਪੌਂਡ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ
- ਬਰਸਲਜ਼ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ’ਚ ਬਰਤਾਨੀਆ–ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਵਿਚਾਲੇ ਤਿੰਨ ਸਮਝੌਤੇ: ਖਾਣਾ, ਕਾਰਬਨ ਵਪਾਰ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ।
- ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੇ ਵਪਾਰ ’ਤੇ ਜਾਂਚਾਂ 1 ਮਾਰਚ 2028 ਤੋਂ ਖ਼ਤਮ; ਸਾਲਾਨਾ 5.1 ਅਰਬ ਪੌਂਡ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਫ਼ਾਇਦਾ।
- ਕਾਰਬਨ ਵਪਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ 2028 ਤੋਂ ਜੁੜਨਗੀਆਂ; 6.5 ਅਰਬ ਪੌਂਡ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕਾਰਬਨ ਟੈਕਸ ਤੋਂ ਬਚੇਗਾ।
- 18–31 ਸਾਲ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਯੋਜਨਾ; ਸਾਲਾਨਾ 1 ਲੱਖ ਵੀਜ਼ੇ, ਪਹਿਲੀ ਯਾਤਰਾ ਜਨਵਰੀ 2030 ਤੱਕ।
- ਯੂਰਪੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਫ਼ੀਸ ਦਾ ਮਸਲਾ ਅਣਸੁਲਝਿਆ; ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ’ਚ ਸਹਿਮਤੀ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਸੀਮਾ।
ਟਿੱਪਣੀ ਲਿਖੋ