ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (ਆਰਬੀਆਈ) ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਨਵੇਂ ਕਦਮਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰੁਪਿਆ ਰਿਕਾਰਡ ਨਿਚਲੇ ਪੱਧਰ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਮਗਰੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਇਹ ਫੈਸਲੇ ਲਏ ਹਨ।

ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਤਿੰਨ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ — ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ — ਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਡਾਲਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿੰਡੋ ਖੋਲ੍ਹੇਗਾ। ਇਸ ਸਹੂਲਤ ਤਹਿਤ ਆਰਬੀਆਈ ਆਪਣੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿੱਧਾ ਡਾਲਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਘੱਟੇਗਾ। ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਸੋਮਵਾਰ 12 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਹੁਕਮਾਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ।

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਡੀਲਰਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਸਖ਼ਤੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਕੋਈ ਵੀ ਉਪਭੋਗਤਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਡੈਰਿਵੇਟਿਵ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਬੁਕਿੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ। ਰੁਪਏ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਐਕਸਚੇਂਜ-ਟਰੇਡਡ ਕਰੰਸੀ ਡੈਰਿਵੇਟਿਵਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਦੀ ਸੀਮਾ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 5 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਡੀਲਰਾਂ ਨੂੰ ਰੁਪਏ ਵਾਲੇ ਹਰ ਡੈਰਿਵੇਟਿਵ ਸੌਦੇ ਦੀ ਨੋਸ਼ਨਲ ਰਕਮ ਦਾ 20 ਫੀਸਦੀ “ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਜੋਖਮ ਰਿਜ਼ਰਵ” ਵਜੋਂ ਰੱਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਵਧਾਈਆਂ ਅਤੇ ਡਾਲਰ ਖਰੀਦੇ, ਪਰ ਰੁਪਏ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਰੁਪਿਆ 96.73 ‘ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਮਈ ਵਿੱਚ ਬਣੇ 96.96 ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੱਧਰ ਨੇੜੇ ਹੈ।

ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਪਤਲੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਡਾਲਰ-ਰੁਪਏ ਕੰਟਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 40 ਪੈਸੇ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇਖੀ ਗਈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਰੋੜਾਂ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮੰਗ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਦਮ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੁਪਏ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਪਾਰ ਘਾਟੇ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ:

• ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਡਾਲਰ ਵਿੰਡੋ ਖੋਲ੍ਹੀ
• ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਡੈਰਿਵੇਟਿਵ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਬੁਕਿੰਗ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ
• ਕਰੰਸੀ ਡੈਰਿਵੇਟਿਵ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਸੀਮਾ 100 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 5 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ
• ਹਰ ਸੌਦੇ ‘ਤੇ 20 ਫੀਸਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਜੋਖਮ ਰਿਜ਼ਰਵ ਲਾਜ਼ਮੀ
• ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਰੁਪਿਆ 96.73 ‘ਤੇ ਬੰਦ, ਰਿਕਾਰਡ ਨਿਚਲੇ ਪੱਧਰ 96.96 ਨੇੜੇ