ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ‘ਚ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰਿਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰ (IRGC) ਦੀ ਨੇਵੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ‘ਚ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਇੱਕ ਸੁਪਰਟੈਂਕਰ ਨੇਵੀ ਸੁਰੰਗ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਧਮਾਕੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਇੰਜਣ ਰੂਮ ‘ਚ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ। IRGC ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਅੰਦਰ ਤੀਜਾ ਜਹਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ ਸੁਰੰਗ ਨਾਲ ਟਕਰਾਇਆ ਹੈ।

IRGC ਨੇਵੀ ਦੇ ਬਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ ਟੈਂਕਰ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਜੀਪੀਐੱਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਬੰਦ ਕਰ ਰੱਖੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਜਲਡਮਰੂ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਿਆਨ ‘ਚ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਝੰਡਾ ਜਾਂ ਕੌਮੀਅਤ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ ਗਈ। IRGC ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੁਹਰਾਈ ਹੈ ਕਿ ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ‘ਵਿਰੋਧੀ ਜਹਾਜ਼’ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ‘ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਨਿਰਣਾਇਕ’ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਵੇਗੀ। IRGC ਮੁਖੀ ਅਹਿਮਦ ਵਹੀਦੀ ਨੇ ਐਕਸ ‘ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਈਰਾਨ ਦੀ ‘ਰਣਨੀਤਕ ਲਾਲ ਰੇਖਾ’ ਹੈ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰ ਸੰਚਾਲਨ ਸੰਸਥਾ (UKMTO) ਨੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ‘ਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਲਡਮਰੂ ‘ਚ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਟੈਂਕਰ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਅਣਪਛਾਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਈਲ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਮਾਰੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ; ਅਮਲਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਮਲੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਲਈ ਹੈ — UKMTO ‘ਅਣਪਛਾਤਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਈਲ’ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ IRGC ‘ਸੁਰੰਗ’ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਖਰੇ ਜਹਾਜ਼ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤੀ ਪੱਖ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ: ਦੁਬਈ ‘ਚ ਭਾਰਤੀ ਕੌਂਸਲੇਟ ਜਨਰਲ ਅਨੁਸਾਰ ਰਸ ਅਲ ਖੈਮਾ ਤੱਟ ਨੇੜੇ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ‘ਐੱਮਟੀ ਜੈਮ ਨੰਬਰ 2’ ‘ਤੇ ਹੋਏ ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਵਾਰ 22 ਭਾਰਤੀ ਮਲਾਹਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਕੌਂਸਲੇਟ ਯੂਏਈ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ‘ਚ ਹੈ। UKMTO ਨੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਓਮਾਨ ਦੀ ਖਾੜੀ ‘ਚ ਵੀ ਇੱਕ ਟੈਂਕਰ ਨਾਲ ਫ਼ੌਜੀ ਬਲਾਂ ਸਬੰਧੀ ਘਟਨਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਤਣਾਅ ਦੇ ਹੋਰ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਹਨ। ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਐਂਬਰੀ ਅਨੁਸਾਰ IRGC ਨੇਵੀ ਨੇ ਯੂਏਈ ਦੇ ਰਸ ਅਲ ਖੈਮਾ ਬੰਦਰਗਾਹ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਲੰਗਰ ਪਾਏ ਛੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਇਲਾਕਾ ਛੱਡ ਕੇ ਦੁਬਈ ਲੰਗਰ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ। UKMTO ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਯੂਏਈ ਪਾਣੀਆਂ ‘ਚ ਕਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀਐੱਚਐੱਫ ਰੇਡੀਓ ਰਾਹੀਂ ਲੰਗਰ ਛੱਡਣ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਮਿਲੇ। ਵੀਕਐਂਡ ‘ਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਂਟਰਲ ਕਮਾਂਡ (CENTCOM) ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਈਰਾਨੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ‘ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨੇਵੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਤੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ।

ਪਿਛੋਕੜ: ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ; ਈਰਾਨ ਨੇ 12 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਜਲਡਮਰੂ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੀਐੱਨਐੱਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤੰਬਰ ਅੰਤ ‘ਚ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਰੀਬ 13.1 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ — ਜੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ 17.1 ਮਿਲੀਅਨ ਦਾ ਕਰੀਬ 80 ਫ਼ੀਸਦੀ। ਪਰ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਰਫ਼ਤਾਰ ਘਟੀ ਹੈ; ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਤ ਟੈਂਕਰ ਲੰਘੇ, ਜੋ 23 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ:

• IRGC ਦਾ ਦਾਅਵਾ: ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ‘ਚ ਸੁਪਰਟੈਂਕਰ ਨੇਵੀ ਸੁਰੰਗ ਨਾਲ ਟਕਰਾਇਆ, ਇੰਜਣ ਰੂਮ ‘ਚ ਅੱਗ; 48 ਘੰਟਿਆਂ ‘ਚ ਤੀਜੀ ਘਟਨਾ
• UKMTO: ਇੱਕ ਹੋਰ ਟੈਂਕਰ ਨੂੰ ਅਣਪਛਾਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਈਲ ਨਾਲ ਟੱਕਰ, ਅੱਗ ਲੱਗੀ; ਅਮਲਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ; ਹਮਲਾਵਰ ਅਣਪਛਾਤਾ
• ਰਸ ਅਲ ਖੈਮਾ ਤੱਟ ‘ਤੇ ‘ਐੱਮਟੀ ਜੈਮ ਨੰਬਰ 2’ ਤੋਂ 22 ਭਾਰਤੀ ਮਲਾਹ ਬਚਾਏ ਗਏ — ਭਾਰਤੀ ਕੌਂਸਲੇਟ ਦੁਬਈ
• IRGC ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ: ਨੇਵੀਗੇਸ਼ਨ ਬੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਰ ਜਹਾਜ਼ ‘ਵਿਰੋਧੀ’ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ; 6 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੰਗਰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਹੁਕਮ
• ਵੀਕਐਂਡ ‘ਚ CENTCOM ਨੇ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ; ਤੇਲ ਰਫ਼ਤਾਰ 23 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ