ਪੈਰਿਸ: ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸੁਪਰਮਾਰਕਿਟਾਂ ‘ਤੇ ਐਤਵਾਰ ਤੋਂ ਸੋਮਵਾਰ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦਾ ਸਾਈਬਰ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੈਕਰਾਂ ਨੇ ਸਟੋਰਾਂ ਦੇ ਰੈਫਰੀਜਰੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ‘ਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੇ ਫਰੀਜ਼ਰਾਂ ਅਤੇ ਕੋਲਡ-ਸਟੋਰੇਜ ਕਮਰਿਆਂ ਦੇ ਡੀਫ੍ਰੌਸਟ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਾ ਕੇ 50 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ (122°F) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਟਨਾਂ ਭੋਜਨ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਅੱਗ ਵੀ ਲੱਗੀ।

ਹਮਲੇ ਦੀ ਤਰਕੀਬ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਹੈਕਰਾਂ ਨੇ ਡੀਫ੍ਰੌਸਟ ਸਾਈਕਲ ਨੂੰ ਆਮ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ ਅੱਠ ਘੰਟੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਅਲਾਰਮ ਦੇਰ ਨਾਲ ਵੱਜਣ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦੇਰ ਨਾਲ ਮਿਲੇ। ਗ੍ਰੈਡੀਞਾਂ ‘ਚ ਇੰਟਰਮਾਰਸ਼ੇ ਸਟੋਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸ਼ਾਰਲ ਡੇਜ਼ੋਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਮਲਾ ਸ਼ਾਇਦ ਰਾਤ 11 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਸਵੇਰੇ 4 ਵਜੇ ਡਿਲੀਵਰੀ ਡਰਾਈਵਰ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕੋਲਡ ਰੂਮ ‘ਚ ਪਾਣੀ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ 50°C ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਲਾ ਹੇਅ (ਨਾਰਮਾਂਡੀ) ਦੇ ਇੰਟਰਮਾਰਸ਼ੇ ਸਟੋਰ ‘ਚ ਤਾਂ ਉਪਕਰਨ ਪਿਘਲਣ ਲੱਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤਾਪਮਾਨ 80°C ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ।

ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਟੋਰਾਂ ‘ਚ ਇੰਟਰਮਾਰਸ਼ੇ ਅਤੇ ਨੈੱਟੋ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਮੂਹ ਲੇ ਮੂਸਕੇਤੇਅਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 150 ਤੋਂ 300 ਸਟੋਰ, ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ U ਦੇ ਲਗਭਗ 100 ਸਟੋਰ, ਕੈਰੇਫੋਰ ਦੇ 80 ਸਟੋਰ, ਮੋਨੋਪ੍ਰਿਕਸ ਦੇ ਲਗਭਗ 5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸਟੋਰ ਅਤੇ ਈ.ਲੇਕਲੇਅਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਲਗਭਗ 15,000 ਸਟੋਰਾਂ ‘ਚੋਂ 250 ਤੋਂ 500 ਸਟੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ। ਕੋਲਡ ਚੇਨ ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਟੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਭੋਜਨ ਸੁੱਟਣਾ ਪਿਆ। ਡੇਜ਼ੋਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਬੇਲਿਫ਼ ਨੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ — ਖਰੀਦ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਹੀ 21,000 ਯੂਰੋ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ।

ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ U ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਡੋਮਿਨਿਕ ਸ਼ੈਲਸ਼ੇ ਨੇ ਇਸ ਹਮਲੇ ਨੂੰ “ਬੇਮਿਸਾਲ” ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ X ‘ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਤਾਜ਼ੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਉਪਕਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਗੱਲ ਹੈ। ਕੈਰੇਫੋਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ 6,000 ਸਟੋਰਾਂ ‘ਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਰਹੇ।

ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਨੇ ਘਟਨਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ “ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦਾ” ਹਮਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਵਕੀਲ ਦਫ਼ਤਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲ ‘ਤੇ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਐਂਟੀ-ਸਾਈਬਰਕ੍ਰਾਈਮ ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸੇਬਾਸਟਿਅਨ ਲੇਕੋਰਨੂ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀ (ANSSI) ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਜਾਂਚ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਹੈ।

ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹਮਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਫਰਾਂਸ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਸਾਈਬਰ ਖ਼ਤਰਾ ਖੁਫੀਆ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਫੇਲਿਕਸ ਏਮੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਪੇਨ, ਪੁਰਤਗਾਲ, ਪੋਲੈਂਡ, ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਬੈਲਜੀਅਮ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦੀ ਸੁਪਰਮਾਰਕਿਟ ਕੰਪਨੀ ਆਹੋਲਡ ਡੇਲਹਾਈਜ਼ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ‘ਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਈ ਸਿਸਟਮ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਅਜੇ ਸਥਾਪਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।

ਲੇ ਮੋਂਡ ਅਨੁਸਾਰ ਹਮਲੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਖੁਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਮਾੜੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੁਣ ਰਾਜ-ਸਮਰਥਿਤ ਹੈਕਰ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ “ਹੈਕਟਿਵਿਸਟ” ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਆਮ ਤਰੀਕਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਰਾਂਸ ਯੂਰਪੀ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• ਐਤਵਾਰ-ਸੋਮਵਾਰ ਦੀ ਰਾਤ ਫਰਾਂਸ ਦੇ 250–500 ਸੁਪਰਮਾਰਕਿਟਾਂ ਦੇ ਰੈਫਰੀਜਰੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮਾਂ ‘ਤੇ ਸਾਈਬਰ ਹਮਲਾ; ਫਰੀਜ਼ਰਾਂ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ 50°C ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ
• ਹੈਕਰਾਂ ਨੇ ਡੀਫ੍ਰੌਸਟ ਸਾਈਕਲ 1 ਤੋਂ 8 ਘੰਟੇ ਕਰਕੇ ਅਲਾਰਮ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਵੱਜਣ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕੀਤਾ; ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਅੱਗ ਲੱਗੀ, ਉਪਕਰਨ ਪਿਘਲੇ
• ਇੰਟਰਮਾਰਸ਼ੇ (150–300), ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ U (~100), ਕੈਰੇਫੋਰ (80), ਮੋਨੋਪ੍ਰਿਕਸ (5%) ਸਟੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ; ਟਨਾਂ ਭੋਜਨ ਸੁੱਟਣਾ ਪਿਆ
• ਪੈਰਿਸ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਨੇ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ; ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ANSSI ਨੂੰ ਜਾਂਚ ਸੌਂਪੀ; ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ
• ਸਪੇਨ, ਪੁਰਤਗਾਲ, ਪੋਲੈਂਡ, ਜਰਮਨੀ, ਬੈਲਜੀਅਮ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ; ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਅਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ