ਮੁੰਬਈ — ਤਿਉਹਾਰੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਲਈ ਰਾਹਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੇਮੈਂਟਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (NPCI) ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ (13 ਅਕਤੂਬਰ) ਨੂੰ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਪੇਮੈਂਟਸ ਇੰਟਰਫੇਸ (UPI) ‘ਤੇ ਮਰਚੈਂਟ ਡਿਸਕਾਊਂਟ ਰੇਟ (MDR) ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

UPI ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਟੀਅਰਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਤਿਉਹਾਰੀ ਸੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਲਿਆ। NPCI ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ-ਤੋਂ-ਵਪਾਰੀ (P2M) UPI ਲੈਣ-ਦੇਣਾਂ ‘ਤੇ MDR ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਤਰੀਕ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫੀਸ 15 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਣੀ ਸੀ।

MDR ਦਾ ਇਹ ਢਾਂਚਾ NPCI ਨੇ 15 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਨੋਟੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਹਿਤ ₹2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਯੋਗ ਵਪਾਰੀ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ‘ਤੇ 0.4% ਫੀਸ ਲੱਗਣੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਸੀਮਾ ₹300 ਪ੍ਰਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ (₹75,000 ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣਾਂ ‘ਤੇ)। ਰੇਲਵੇ, ਦੂਰਸੰਚਾਰ, ਬੀਮਾ ਅਤੇ ਈਂਧਨ ਵਰਗੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਲਈ ਅਨੁਪਾਤੀ ਫੀਸ ਦੀ ਥਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ₹5 ਦੀ ਫਲੈਟ ਫੀਸ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੂੰਜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣਾਂ ‘ਤੇ 0.02% (ਅਧਿਕਤਮ ₹300) ਫੀਸ ਤੈਅ ਸੀ।

ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਵਪਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੋਬਾਈਲ ਰਿਟੇਲਰਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੰਜ਼ਿਊਮਰ ਪ੍ਰੋਡਕਟਸ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਟਰਜ਼ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੇ NPCI ਨੂੰ ਤਿਉਹਾਰੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਵਾਧੂ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਾਗਤ ਲਾਗੂ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਲੀਲ ਸੀ ਕਿ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਸਿਖਰ ਸਮੇਂ ਫੀਸ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਵਧੇਗੀ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਮੁਤਾਬਕ ਲਗਭਗ 96% ਵਿਅਕਤੀ-ਤੋਂ-ਵਪਾਰੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਇਸ ਫੀਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ।

ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ-ਤੋਂ-ਵਿਅਕਤੀ (P2P) UPI ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਰਕਮ ਭਾਵੇਂ ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਮੁਫ਼ਤ ਰਹਿਣਗੇ। ₹2,000 ਤੱਕ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਭੁਗਤਾਨ ਵੀ ਮੁਫ਼ਤ ਰਹਿਣਗੇ, ਅਤੇ ਜ਼ੀਰੋ-MDR ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀਆਂ (ਮਹੀਨਾਵਾਰ ₹1 ਲੱਖ ਤੱਕ UPI QR ਭੁਗਤਾਨ ਵਾਲੇ) ਨੂੰ ਛੋਟ ਮਿਲਦੀ ਰਹੇਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਜ਼ਮਰ੍ਹਾ ਦੇ ਛੋਟੇ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਫੀਸ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗੀ।

ਗ਼ੌਰਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਢਾਂਚਾ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ UPI ‘ਤੇ ਲਗਭਗ ਜ਼ੀਰੋ MDR ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਆਮਦਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫੀਸ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਪਾਰੀ ਲੈਣ-ਦੇਣਾਂ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗੀ। ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਫੀਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਛੋਟਾਂ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਜਾਣਕਾਰੀ NPCI ਵੱਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

ਸਰੋਤ: NPCI ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ (ਏਐਨਆਈ ਰਾਹੀਂ), ਰੂਰਲ ਵੌਇਸ, ਫਲੈਸ਼ ਫਾਈਨਾਂਸ, ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, ਟੈਕਸਗੁਰੂ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• NPCI ਨੇ 13 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ UPI ‘ਤੇ 0.4% MDR 15 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ — ਇਹ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ।
• ₹2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਯੋਗ ਵਪਾਰੀ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ‘ਤੇ 0.4% ਫੀਸ (ਅਧਿਕਤਮ ₹300) ਦਾ ਢਾਂਚਾ 15 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਨੋਟੀਫਾਈ ਹੋਇਆ ਸੀ।
• ਵਪਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਤਿਉਹਾਰੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਲਾਗਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਮੁਲਤਵੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ।
• ਵਿਅਕਤੀ-ਤੋਂ-ਵਿਅਕਤੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ, ₹2,000 ਤੱਕ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀ ਮੁਫ਼ਤ ਰਹਿਣਗੇ; ਲਗਭਗ 96% ਲੈਣ-ਦੇਣ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ।
• ਰੇਲਵੇ, ਟੈਲੀਕਾਮ, ਬੀਮਾ, ਈਂਧਨ ਲਈ ₹5 ਫਲੈਟ ਫੀਸ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਲਈ 0.02% ਫੀਸ ਤੈਅ; ਨਵੀਂ ਤਰੀਕ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋਵੇਗੀ।