ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026–27 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਛਿਮਾਹੀ (ਅਪ੍ਰੈਲ–ਸਤੰਬਰ) ‘ਚ ਭਾਰਤ ਤਿਆਰ ਸਟੀਲ (ਫਿਨਿਸ਼ਡ ਸਟੀਲ) ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਆਯਾਤਕ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ। ਸਟੀਲ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਜਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਤਿਆਰ ਸਟੀਲ ਆਯਾਤ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 23.8 ਫੀਸਦੀ ਵਧ ਕੇ 4.14 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦੋਂਕਿ ਨਿਰਯਾਤ 3.55 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਯਾਤ ਨਿਰਯਾਤ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 5.9 ਲੱਖ ਟਨ ਵੱਧ ਰਿਹਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਿਰਯਾਤ ‘ਚ ਵੀ 26.2 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਹੋਇਆ।

ਚੀਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ ਮਿਲ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁੱਲ ਤਿਆਰ ਸਟੀਲ ਆਯਾਤ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ 63 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਭਾਰਤੀ ਸਟੀਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਖਰੀਦਦਾਰ ਬਣੇ ਰਹੇ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ ‘ਚ ਤੇਜ਼ ਵਾਧਾ ਆਯਾਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ — ਸਿਰਫ ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ‘ਚ ਤਿਆਰ ਸਟੀਲ ਦੀ ਖਪਤ 7.7 ਫੀਸਦੀ ਵਧ ਕੇ 14.4 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਹੋ ਗਈ।

ਪੂਰੇ ਛਿਮਾਹੀ ‘ਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਿਆਰ ਸਟੀਲ ਖਪਤ 84.9 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਰਹੀ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ 7.5 ਫੀਸਦੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਤਿਆਰ ਸਟੀਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 81.8 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ (+3.7%) ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਸਟੀਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 85.1 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ (+2.9%) ਰਿਹਾ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਰਮਾਣ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਵਧੀ ਮੰਗ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਆਯਾਤ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣਾ ਪਿਆ।

ਸਤੰਬਰ ‘ਚ ਸਟੀਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਚ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। ਹੌਟ-ਰੋਲਡ (ਐਚਆਰ) ਕਾਇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 31.6 ਫੀਸਦੀ ਅਤੇ ਕੋਲਡ-ਰੋਲਡ (ਸੀਆਰ) ਕਾਇਲ ‘ਚ 33.3 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤੰਬਰ ‘ਚ 10 ਮਿਮੀ ਟੀਐਮਟੀ ਸਟੀਲ ਦੀ ਔਸਤ ਕੀਮਤ 65,298 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ ਰਹੀ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ 21 ਫੀਸਦੀ ਵੱਧ ਹੈ।

ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਖਪਤ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ‘ਚਲ 3.1 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਦਾ ਪਾੜਾ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਫ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ੁੱਧ ਆਯਾਤ ਨੇ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਟਾਕ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ‘ਚ ਆਯਾਤ ਹੋਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਘਰੇਲੂ ਸਟੀਲ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਰ ਤਿੱਖਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• ਅਪ੍ਰੈਲ–ਸਤੰਬਰ 2026 ‘ਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਤਿਆਰ ਸਟੀਲ ਆਯਾਤ 23.8 ਫੀਸਦੀ ਵਧ ਕੇ 4.14 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂਕਿ ਨਿਰਯਾਤ 3.55 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਰਿਹਾ — ਦੇਸ਼ ਸ਼ੁੱਧ ਆਯਾਤਕ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ।
• ਚੀਨ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ ਮਿਲ ਕੇ ਕੁੱਲ ਆਯਾਤ ਦਾ ਤਕਰੀਬਨ 63 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਯੂਏਈ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਖਰੀਦਦਾਰ।
• ਸਤੰਬਰ ‘ਚ ਘਰੇਲੂ ਖਪਤ 7.7 ਫੀਸਦੀ ਵਧ ਕੇ 14.4 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਹੋਈ; ਪੂਰੇ ਛਿਮਾਹੀ ‘ਚ ਖਪਤ 84.9 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਰਹੀ।
• ਕੱਚੇ ਸਟੀਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 85.1 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ (+2.9%) ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਸਟੀਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 81.8 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ (+3.7%) — ਮੰਗ ਦੀ ਵਾਧਾ-ਦਰ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ।
• ਸਟੀਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਚ ਤੇਜ਼ ਵਾਧਾ: ਹੌਟ-ਰੋਲਡ ਕਾਇਲ ‘ਚ 31.6 ਫੀਸਦੀ ਅਤੇ ਕੋਲਡ-ਰੋਲਡ ਕਾਇਲ ‘ਚ 33.3 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ।