ਮਨੀਲਾ, 16 ਨਵੰਬਰ — ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ ਆਸੀਆਨ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਮਿਆਂਮਾਰ ’ਤੇ ਲੱਗੀ ਪਾਬੰਦੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਨੀਲਾ ’ਚ ਹੋ ਰਹੇ 49ਵੇਂ ਆਸੀਆਨ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ’ਚ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਿਆਂਮਾਰ 2021 ਦੀ ਪੰਜ-ਨੁਕਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਯੋਜਨਾ ’ਤੇ ਅਮਲ ਕਰਨ ’ਚ ਨਾਕਾਮ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਫ਼ੌਜ ਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਮੂਹ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ’ਤੇ ਹਮਲੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਆਗੂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ’ਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਯੋਜਨਾ ’ਤੇ “ਅਰਥਪੂਰਨ ਤਰੱਕੀ” ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਪਾਬੰਦੀ ਤਹਿਤ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਸਿਰਫ਼ ਹੇਠਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ — ਮਨੀਲਾ ’ਚ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ’ਚ ਵੀ ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਹੈ। ਮਿਆਂਮਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਵਰ੍ਹੇ ਆਸੀਆਨ ਦੀ ਘੁੰਮਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਸੰਭਾਲਣੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਖੇਤਰੀ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨੀ ਸੀ, ਪਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਫਿਲਿਪਾਈਨਜ਼ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਇਸ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਹੈ। ਸਾਂਝੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ’ਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਪੰਜ-ਨੁਕਤੀ ਸਹਿਮਤੀ ’ਤੇ “ਲਗਾਤਾਰ ਅਤੇ ਠੋਸ” ਤਰੱਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਸੀਆਨ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਿਆਸੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਨੂੰ “ਪੜਾਅਵਾਰ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ-ਅਧਾਰਤ” ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਲਿਪਾਈਨਜ਼ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਟੇਰੇਸਾ ਲਾਜ਼ਾਰੋ, ਜੋ ਮਿਆਂਮਾਰ ਮਾਮਲੇ ’ਚ ਆਸੀਆਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੂਤ ਵੀ ਹਨ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨੇਤਾ ਮਿਆਂਮਾਰ ਨੂੰ ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ ਦੱਸਣਗੇ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਪੰਜ-ਨੁਕਤੀ ਸਹਿਮਤੀ ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ’ਚ ਅਪਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਫਰਵਰੀ 2021 ’ਚ ਫ਼ੌਜ ਵੱਲੋਂ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਸੱਤਾ ਖੋਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਯੋਜਨਾ ’ਚ ਤੁਰੰਤ ਹਿੰਸਾ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੂਤ ਦੀ ਵਿਚੋਲਗੀ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਰਥਕ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵੀ ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੁਤੰਤਰ ਸੰਸਥਾ ਅਸਿਸਟੈਂਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫ਼ਾਰ ਪੋਲੀਟਿਕਲ ਪ੍ਰਿਜ਼ਨਰਜ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਤੱਕ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਫ਼ੌਜਾਂ ਹੱਥੋਂ 8,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ 32,406 ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਫ਼ੈਸਲਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਥਾਈਲੈਂਡ ਸਮੇਤ ਕਈ ਆਸੀਆਨ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ’ਚ ਮਿਆਂਮਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵਧਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਬੰਦੀ ’ਚ ਢਿੱਲ ਦਾ ਦਬਾਅ ਬਣ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਪਾਬੰਦੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ — ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤਰੱਕੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਮਨੀਲਾ ’ਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ’ਚ ਵਿਸ਼ਵ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵੀ ਹੋਣੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ
- ਮਨੀਲਾ ’ਚ ਆਸੀਆਨ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਆਗੂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ’ਤੇ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ’ਚ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ
- ਕਾਰਨ: 2021 ਦੀ ਪੰਜ-ਨੁਕਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਯੋਜਨਾ ’ਤੇ ਅਮਲ ਨਹੀਂ; ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਮੂਹ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ’ਤੇ ਹਮਲੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ
- ਨਵਾਂ ਰਸਤਾ: “ਲਗਾਤਾਰ ਅਤੇ ਠੋਸ” ਤਰੱਕੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਪੜਾਅਵਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਸਿਆਸੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ
- ਅੰਕੜੇ: ਸੁਰੱਖਿਆ ਫ਼ੌਜਾਂ ਹੱਥੋਂ 8,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ, 32,406 ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ (ਸੁਤੰਤਰ ਸੰਸਥਾ)
- ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੀ ਇਸ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਘੁੰਮਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਫਿਲਿਪਾਈਨਜ਼ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ; ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਸਿਰਫ਼ ਕਰੀਅਰ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ
ਟਿੱਪਣੀ ਲਿਖੋ