ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਘੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਵੱਖਵਾਦੀ ਗੁਰਪਤਵੰਤ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ ਵੱਲੋਂ ਦਾਇਰ ਦੀਵਾਨੀ ਮੁਕੱਦਮੇ ’ਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਜੀਤ ਡੋਵਲ ਤੇ ਖੋਜ ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੰਗ (ਰਾਅ) ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ ਸਮੰਤ ਗੋਇਲ ਨੂੰ ਸੰਮਨ ਭੇਜਣ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਮੰਗੀ ਹੈ। ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜੱਜ ਕੈਥਰੀਨ ਪੋਲਕ ਫ਼ੈਲਾ ਨੇ 13 ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ’ਚ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਕਲਰਕ ਨੂੰ ਇਹ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਹੁਕਮ ਮੁਤਾਬਕ ਡੋਵਲ ਨੂੰ ਸੰਮਨ ਪਟਿਆਲਾ ਹਾਊਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਦਾਲਤ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗੋਇਲ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਵਾਰਕਾ ਤੇ ਤੀਸ ਹਜ਼ਾਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਜਾਣਗੇ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਹੇਗ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 19 ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਧਾਰਾ 29(ਸੀ) ਤੇ ਆਰਡਰ 5 ਨਿਯਮ 21 ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਇਹ ਵਿਕਲਪਿਕ ਤਰੀਕਾ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ। ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਾਕ ਜਾਂ ਕੋਰੀਅਰ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜੇ ਜਾਣਗੇ, ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਮਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਲਿਖਤੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵੀ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਇਹ ਕਦਮ 9 ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ’ਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਪੰਨੂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਅਦਾਲਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਮਨ ਭੇਜਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ — ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਥਾਰਟੀ (ਕਾਨੂੰਨ ਤੇ ਨਿਆਂ ਮੰਤਰਾਲਾ) ਰਾਹੀਂ ਸੰਮਨ ਭੇਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਕਾਮ ਰਹੀ ਸੀ। ਪੰਨੂ, ਜੋ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਸੰਗਠਨ ਸਿੱਖਸ ਫਾਰ ਜਸਟਿਸ (ਐਸਐੱਫਜੇ) ਦਾ ਜਨਰਲ ਕੌਂਸਲ ਹੈ, ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2024 ’ਚ ਇਹ ਮੁਕੱਦਮਾ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ’ਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ, ਡੋਵਲ, ਗੋਇਲ, ਸਾਬਕਾ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵਿਕਾਸ਼ ਯਾਦਵ, ਨਿਖਿਲ ਗੁਪਤਾ ਤੇ 50 ਅਣਪਛਾਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਿਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਨੂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2023 ’ਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ’ਚ ਉਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚੀ ਸੀ।
ਭਾਰਤ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਕਦਮ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਮੁਕੱਦਮੇ ਨੂੰ “ਬੇਬੁਨਿਆਦ” ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਮਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ — ਇਸ ਨਾਲ ਪੰਨੂ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਦੀਵਾਨੀ ਮੁਕੱਦਮਾ ਅਮਰੀਕੀ ਨਿਆਂ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ’ਚ ਨਿਖਿਲ ਗੁਪਤਾ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ’ਚ 19 ਸਾਲ 7 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ
- ਅਮਰੀਕੀ ਜੱਜ ਕੈਥਰੀਨ ਪੋਲਕ ਫ਼ੈਲਾ ਦਾ 13 ਨਵੰਬਰ ਦਾ ਹੁਕਮ; ਡੋਵਲ ਲਈ ਪਟਿਆਲਾ ਹਾਊਸ, ਗੋਇਲ ਲਈ ਦਵਾਰਕਾ ਤੇ ਤੀਸ ਹਜ਼ਾਰੀ ਅਦਾਲਤ।
- ਹੇਗ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 19 ਤੇ ਸੀਪੀਸੀ ਦੀ ਧਾਰਾ 29(ਸੀ) ਹੇਠ ਵਿਕਲਪਿਕ ਤਰੀਕਾ; ਕੇਂਦਰੀ ਅਥਾਰਟੀ ਰਾਹੀਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਕਾਮ ਰਹੀ ਸੀ।
- ਪੰਨੂ ਨੇ ਸਤੰਬਰ 2024 ’ਚ ਮੁਕੱਦਮਾ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ; 2023 ’ਚ ਨਿਊਯਾਰਕ ’ਚ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਦੋਸ਼।
- ਭਾਰਤ ਨੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਨੂੰ “ਬੇਬੁਨਿਆਦ” ਕਿਹਾ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਤਮਕ ਕਦਮ ਹੈ, ਦੋਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਕੋਈ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ।
- ਇਹ ਦੀਵਾਨੀ ਮੁਕੱਦਮਾ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ; ਗੁਪਤਾ ਨੂੰ 19 ਸਾਲ 7 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਟਿੱਪਣੀ ਲਿਖੋ