ਮੁੰਬਈ: ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤਨਖਾਹ ਨਿਯਮ 2026 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੂਬੇ ਭਰ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਤਨਖਾਹਾਂ, ਕੰਮ ਦੇ ਘੰਟਿਆਂ ਅਤੇ ਓਵਰਟਾਈਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਿਯਮਾਂ ’ਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਯਮ 5 ਨਵੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ’ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਦੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰਾਜ ਦੇ ਕਿਰਤ ਮੰਤਰੀ ਆਕਾਸ਼ ਫੁੰਡਕਰ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।
ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਸੰਹਿਤਾ 2019 ਤਹਿਤ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1963 ਤੋਂ ਚੱਲੇ ਆ ਰਹੇ ਦੋ ਪੁਰਾਣੇ ਨਿਯਮਾਂ — ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਨਖਾਹ ਨਿਯਮ 1963 ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤਨਖਾਹ ਭੁਗਤਾਨ ਨਿਯਮ 1963 — ਦੀ ਥਾਂ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵੇਂ ਢਾਂਚੇ ਨਾਲ ਤਨਖਾਹਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ, ਭੁਗਤਾਨ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣ ’ਚ ਇਕਸਾਰਤਾ ਆਵੇਗੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗੀ।
ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਵਿਵਸਥਾ ਕੰਮ ਦੇ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤਨਖਾਹ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਆਮ ਕੰਮਕਾਜੀ ਦਿਨ 8 ਘੰਟੇ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੋਰ ਤਨਖਾਹ ਅਵਧੀਆਂ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਹਫ਼ਤੇ ’ਚ ਕੁੱਲ ਕੰਮ ਦੇ ਘੰਟੇ 48 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਕਿ 48 ਘੰਟੇ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਰ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਇੰਨੇ ਘੰਟੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ — ਮਾਲਕ ਘੱਟ ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਹਫ਼ਤਾ ਵੀ ਤੈਅ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ’ਚ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦਾ ਦਿਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਲਕ ਹੋਰ ਦਿਨ ਵੀ ਤੈਅ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਛੁੱਟੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਜਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੰਮ ਕਰਨ ’ਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਆਮ ਦਰ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੁੱਗਣੀ ਦਰ ’ਤੇ ਓਵਰਟਾਈਮ ਭੁਗਤਾਨ ਮਿਲੇਗਾ। ਤਨਖਾਹਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਲਈ ਇਕਸਾਰ ਫਾਰਮੂਲਾ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ — ਘੰਟੇ ਦੀ ਦਰ 8 ਨਾਲ ਭਾਗ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਦਰ 26 ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਕੇ ਕੱਢੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਨਿਯਮਾਂ ’ਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਭੱਤੇ (ਵੀਡੀਏ) ’ਚ ਸਾਲ ’ਚ ਦੋ ਵਾਰ ਸੋਧ, ਤਨਖਾਹ ਕਟੌਤੀਆਂ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਿਯਮ, ਤਨਖਾਹ ਸਲਿੱਪ ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਨਵੇਂ ਰਜਿਸਟਰ ਅਤੇ ਤਨਖਾਹ ਸਲਿੱਪ ਸਮੇਤ ਨਵੇਂ ਫਾਰਮ ਵਰਤਣੇ ਪੈਣਗੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਨਿਯਮ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਨਖਾਹ ਤੈਅ ਕਰਨ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। ਕਿਰਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਵਾਂ ਢਾਂਚਾ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏਗਾ ਅਤੇ ਮਾਲਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨਿਯਮ ਸਾਫ਼ ਕਰੇਗਾ।
ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ
- ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤਨਖਾਹ ਨਿਯਮ 2026 ਗਜ਼ਟ ’ਚ 5 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਏ; ਕਿਰਤ ਮੰਤਰੀ ਆਕਾਸ਼ ਫੁੰਡਕਰ ਨੇ 18 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
- ਨਿਯਮ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਸੰਹਿਤਾ 2019 ਤਹਿਤ ਬਣੇ; 1963 ਦੇ ਦੋ ਪੁਰਾਣੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲਈ।
- ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤਨਖਾਹ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ 8 ਘੰਟੇ ਦਾ ਦਿਨ; ਹਫ਼ਤੇ ’ਚ ਕੁੱਲ ਕੰਮ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ।
- ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਐਤਵਾਰ; ਓਵਰਟਾਈਮ ’ਤੇ ਦੁੱਗਣੀ ਦਰ ਨਾਲ ਭੁਗਤਾਨ।
- ਵੀਡੀਏ ’ਚ ਸਾਲ ’ਚ ਦੋ ਵਾਰ ਸੋਧ, ਤਨਖਾਹ ਸਲਿੱਪ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਸੰਭਾਲਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ।
ਟਿੱਪਣੀ ਲਿਖੋ