ਜਿਨੀਵਾ, 9 ਅਕਤੂਬਰ — ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਏਜੰਸੀ UNCTAD ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ 2026 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਘਟ ਕੇ 2.6 ਫੀਸਦ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ, ਜੋ 2025 ਦੇ 2.9 ਫੀਸਦ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।

UNCTAD ਮੁਤਾਬਕ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਦੇ ਸੰਕਟ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਊਰਜਾ ਝਟਕਾ ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਪਰਖ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉੱਚੀਆਂ ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ, ਆਵਾਜਾਈ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ, ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਹੁਣ ਵਪਾਰ ਨੀਤੀ ਦੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।

ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ 2025 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ 35 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਮਗਰੋਂ 2026 ਵਿੱਚ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਸਥਿਰ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ 4 ਫੀਸਦ ਵਧਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ — ਪਰ ਇਹ ਵਾਧਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਅਸਲ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।

ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪੱਖ ‘ਤੇ, ਏਸ਼ੀਆ 2026 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਕਾਸ ਦਾ 59 ਫੀਸਦ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 7.3 ਫੀਸਦ, ਚੀਨ ਦੀ 4.5 ਫੀਸਦ ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੀ 5.2 ਫੀਸਦ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਕਿ 2024 ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ-ਚੀਨ ਵਪਾਰ 20 ਫੀਸਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਟਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਨੇ ਚੀਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਵਧਾਇਆ ਹੈ।

UNCTAD ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਏਆਈ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਉਤਪਾਦ, ਜਿਵੇਂ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ, ਵਪਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਚਾਲਕ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਤਾਕਤ ਵਿਆਪਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਛੁਪਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਏਆਈ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਜੋਖਮ ਲਿਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕੁਝ ਕੁ ਕੰਪਨੀਆਂ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।

ਦੂਜੇ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨ ਵੀ ਮੰਦੀ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਨੁਮਾਨ ਘਟਾ ਕੇ 2.5 ਫੀਸਦ ਕੀਤਾ ਸੀ — ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਇਹ 1.3 ਫੀਸਦ ਤੱਕ ਡਿੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ — ਜਦਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਕੋਸ਼ 3 ਫੀਸਦ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਅਨੁਮਾਨ ‘ਤੇ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• UNCTAD ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ: 2026 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 2.6% ਰਹੇਗੀ, ਜੋ 2025 ਦੇ 2.9% ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ।
• ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਸੰਕਟ ਕਾਰਨ ਊਰਜਾ ਝਟਕਾ, ਆਵਾਜਾਈ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਸਥਿਰਤਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ।
• ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 7.3% ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ; ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਕਾਸ ਦਾ 59% ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਵੇਗਾ।
• 2024 ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ-ਚੀਨ ਵਪਾਰ 20% ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਟਿਆ; ਏਆਈ ਉਤਪਾਦ ਵਪਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਚਾਲਕ ਬਣੇ।
• ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 2.5%, ਆਈਐੱਮਐੱਫ਼ ਦਾ 3% — ਸਾਰੇ ਸੰਕੇਤ ਮੰਦੀ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।