ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਹਿਨ ਸੋਧ (SIR) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਬਚਾਅ ਵਿੱਚ 124 ਸਾਬਕਾ IAS ਅਤੇ IFS ਅਧਿਕਾਰੀ ਅੱਗੇ ਆਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਬਕਾ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ (10 ਅਕਤੂਬਰ) ਨੂੰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਚਿੱਠੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪੀਟੀਆਈ ਮੁਤਾਬਕ, ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪੜਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਅ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ VVPAT ਤਸਦੀਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।

ਸਾਬਕਾ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੇ ‘ਵੋਟ ਚੋਰੀ’ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ ਚਿੱਠੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੀਜੇਪੀ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦਲ SIR ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਗੜਬੜੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮੁੱਖ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਗਿਆਨੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਹੋਏ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਨੇ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਇਮਰਾਨ ਖ਼ਾਨ ਸਮੇਤ ਲਗਭਗ 200 ਲੋਕ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤੇ ਗਏ।

ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਅਫ਼ਸਰਸ਼ਾਹੀ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। 5 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸਾਬਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਸਕੱਤਰ ਜੀ.ਕੇ. ਪਿੱਲਈ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਉਪ-ਰਾਜਪਾਲ ਨਜੀਬ ਜੰਗ ਅਤੇ ਕਾਰਕੁਨ ਯੋਗੇਂਦਰ ਯਾਦਵ ਸਮੇਤ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਮੂਹ ਨੇ ਸੀਈਸੀ ਦੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਿਆਂ ‘ਜਨਤਕ ਮਹਾਂਦੋਸ਼’ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 7 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ 98 ਸਾਬਕਾ ਸਿਵਲ ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਵੀ SIR ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ ਸੀ।

SIR ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜੂਨ 2025 ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀਆਂ ਦੀ ਗਹਿਨ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਅਸਲੀ ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਸੂਚੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਦਮ ਸੂਚੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਅਤੇ ਸਹੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। 124 ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।

ਇਹ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਚਿੱਠੀ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਆਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਚੋਣ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਸਿਖਰ ‘ਤੇ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦਲ ‘ਵੋਟ ਚੋਰੀ’ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਾਬਕਾ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਜਤਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਹਿਸ ਦੇ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ:

• 124 ਸਾਬਕਾ IAS-IFS ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਚਿੱਠੀ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ SIR ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ।
• ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ — ਭਾਰਤੀ ਚੋਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ VVPAT ਸਮੇਤ ਕਈ ਪੜਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਅ ਹਨ।
• ‘ਵੋਟ ਚੋਰੀ’ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ — ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹਨ।
• ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ: 5 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਾਬਕਾ ਅਫ਼ਸਰ ਸਮੂਹ ਨੇ ਸੀਈਸੀ ਦੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ; 7 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ 98 ਸਾਬਕਾ ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ ਸੀ।
• ਪਿਛੋਕੜ: ਜੂਨ 2025 ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ SIR ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜਾਰੀ; ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ।