ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਫਿਊਜ਼ਨ ਐਂਡ ਸਟ੍ਰੈਟਜਿਕ ਆਪਰੇਸ਼ਨਜ਼ (IFSO) ਯੂਨਿਟ ਨੇ ਕੰਬੋਡੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਈਬਰ ਠੱਗੀ ਗੈਂਗ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ 11 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ₹7.25 ਕਰੋੜ ਦੀ ‘ਡਿਜੀਟਲ ਅਰੈਸਟ’ ਠੱਗੀ ਸਮੇਂ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਲੈਕਟ੍ਰੌਨਿਕਸ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਦਾਸ (69 ਸਾਲਾ, ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਸਾਇੰਟਿਸਟ ‘ਐਫ਼’, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ) ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਤੋਂ ਹੋਈ। ਪੁਲਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ (ਐਨਆਈਏ) ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ ਬਣ ਕੇ ਫ਼ੋਨ ਕਾਲਾਂ ਆਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਧਾਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਸਕੀਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲ ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਆ ਕੇ ਪੀੜਤ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ RTGS ਰਾਹੀਂ ₹1.25 ਕਰੋੜ ਟਰਾਂਸਫ਼ਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।

ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਪੈਸ਼ਲ ਸੈੱਲ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ FIR ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਏਜੰਸੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਡੋਰ ਆਖ਼ਰ ਦੁਆਰਕਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ। ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦੁਆਰਕਾ ਦੇ ਸੈਕਟਰ-7 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਲੈਟ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜੋ HDFC ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ‘ਐਮਆਰ ਟਰੇਡਰਜ਼’ ਦੇ ਖਾਤੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

IFSO ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਗੌਰਵ ਤਿਆਗੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁੱਖ ਹੈਂਡਲਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਨੀਸ਼ ਖਾਨ ਵਜੋਂ ਹੋਈ, ਜੋ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਏਟਾ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ ਰਾਹੀਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹੈਂਡਲਰਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਬਦਲੇ 5.5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਲੈਂਦਾ ਸੀ — ਕਮਿਸ਼ਨ USDT (ਕ੍ਰਿਪਟੋਕਰੰਸੀ) ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਐਕਸਚੇਂਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰੁਪਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਹੋਰ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮਹਫੂਜ਼ੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਹਾਰ ਆਲਮ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਅਲਤਾਫ਼ ਹੁਸੈਨ ਅਤੇ ਮੁਜ਼ੱਫਰਨਗਰ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਦੇ ਇੰਤਿਖਾਬ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ HDFC ਅਤੇ SBI ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ₹1.96 ਕਰੋੜ ਫ੍ਰੀਜ਼/ਹੋਲਡ ਕੀਤੇ।

ਪੁਲਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਗੈਂਗ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਅਫ਼ਸਰ ਬਣ ਕੇ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਟਰਾਂਸਫ਼ਰ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਮਿਊਲ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਦਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ IFSO ਯੂਨਿਟ ਨੇ ਕੰਬੋਡੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਿਜੀਟਲ ਅਰੈਸਟ ਗੈਂਗ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਫੋੜਿਆ
• ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ 11 ਦੋਸ਼ੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ; ₹7.25 ਕਰੋੜ ਦੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਠੱਗੀ ਰੋਕੀ ਗਈ
• ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪ੍ਰਦੀਪ ਕੁਮਾਰ ਦਾਸ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਤੋਂ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ₹1.25 ਕਰੋੜ ਠੱਗੇ ਗਏ ਸਨ
• ਮੁੱਖ ਹੈਂਡਲਰ ਅਨੀਸ਼ ਖਾਨ (ਏਟਾ, UP) ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ ਰਾਹੀਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹੈਂਡਲਰਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ; 5.5% ਕਮਿਸ਼ਨ USDT ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਵਿੱਚ
• HDFC ਅਤੇ SBI ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ₹1.96 ਕਰੋੜ ਫ੍ਰੀਜ਼; ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼-ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਕੇਸ ਵੀ ਸੁਲਝੇ