ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ 20 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਮਦੁਰਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਤਿਰੂਪਰਨਕੁੰਦਰਮ ਪਹਾੜੀ ’ਤੇ ਸਥਿਤ ਵਿਵਾਦਿਤ ਦੀਪਾਥੂਨ (ਪੱਥਰ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹ) ’ਤੇ ਕਾਰਤਿਗਈ ਦੀਪਮ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਜਸਟਿਸ ਅਰਵਿੰਦ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਜਸਟਿਸ ਵਿਪੁਲ ਐੱਮ. ਪੰਚੋਲੀ ਦੀ ਬੈਂਚ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਸਮੀ ਦੀਵਾ ਸੋਮਵਾਰ 24 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ — ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਕਾਰਤਿਗਈ ਦੀਪਮ ਵਾਲੇ ਦਿਨ — ਜਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਇਜਾਜ਼ਤ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਰਵਾਇਤੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਮਲਕੀਅਤੀ ਹੱਕ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਸੇ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਮਦਰਾਸ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ ਦੇ 6 ਜਨਵਰੀ 2026 ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੇ ਪੈਰਾ 1 ਤੋਂ 140 ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਨਤੀਜਿਆਂ ’ਤੇ ਅਗਲੇ ਹੁਕਮਾਂ ਤੱਕ ਰੋਕ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਬੈਂਚ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਸੀਮਤ ਅੰਤਰਿਮ ਪ੍ਰਬੰਧ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ 24 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਰਸਮ ਨਾ ਹੋਈ ਤਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨਾਲ਼ ਉਸ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੀਪਾਥੂਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਰਿਵਾਜ਼ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਅੰਤਿਮ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਰਸਮ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਦੀਵਾ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਵਸਥਾਨਮ (ਮੰਦਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ) ਵੱਲੋਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਇੱਕ ਸੀਮਤ ਟੀਮ ਹੀ ਜਗਾਏਗੀ; ਟੀਮ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮਦੁਰਈ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਲੈਕਟਰ ਮੰਦਰ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨਾਲ਼ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਤੈਅ ਕਰਨਗੇ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਲੈਕਟਰ ਨੋਡਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋਣਗੇ। ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੀਪਾਥੂਨ ਤੱਕ ਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਜਲੂਸ, ਜਨਤਕ ਇਕੱਠ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜਾਂ ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਢੁਕਵੀਂ ਪੁਲਿਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ’ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ ਵੀ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਟੀਮ ਨੂੰ ਰਸਮ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਥਾਂ ਛੱਡਣੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਕੋਈ ਸਾਮਾਨ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਖੁਦਾਈ, ਨਿਰਮਾਣ ਜਾਂ ਕੋਈ ਢਾਂਚਾਗਤ ਬਦਲਾਅ ਵਰਜਿਤ ਹੈ।
ਇਹ ਵਿਵਾਦ ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਮਦਰਾਸ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦੇ ਇੱਕਲੇ ਜੱਜ ਜਸਟਿਸ ਜੀ. ਆਰ. ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ ਨੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਦਿਆਂ ਮੰਦਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਦੀਪਾਥੂਨ ’ਤੇ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਬੈਂਚ ਨੇ 6 ਜਨਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਦਾਨ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੀਪਾਥੂਨ ’ਤੇ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਰਿਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਦੀਵਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੀਪਾਥੂਨ ਪਹਾੜੀ ’ਤੇ ਸਿਕੰਦਰ ਬਾਦਸ਼ਾ ਦਰਗਾਹ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 50 ਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਅਪੀਲਾਂ ’ਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸੁਣਵਾਈ ਜਨਵਰੀ 2027 ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਹੋਵੇਗੀ।
ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ
- ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ 24 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਦੀਪਾਥੂਨ ’ਤੇ ਕਾਰਤਿਗਈ ਦੀਪਮ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ
- ਇਜਾਜ਼ਤ ਸਿਰਫ਼ ਅਸਥਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧ; ਕਿਸੇ ਰਵਾਇਤੀ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਹੱਕ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ
- ਮਦਰਾਸ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦੇ 6 ਜਨਵਰੀ 2026 ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਦੇ ਪੈਰਾ 1–140 ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ’ਤੇ ਰੋਕ
- ਸਿਰਫ਼ ਦੇਵਸਥਾਨਮ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੀਮਤ ਟੀਮ ਰਸਮ ਕਰੇਗੀ; ਆਮ ਲੋਕਾਂ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ, ਜਲੂਸ ਤੇ ਇਕੱਠ ਵਰਜਿਤ
- ਅਪੀਲਾਂ ’ਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸੁਣਵਾਈ ਜਨਵਰੀ 2027 ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਫ਼ਤੇ; ਧਾਰਾ 25/26 ਦੇ ਸਵਾਲ ਨੌਂ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਬੈਂਚ ਕੋਲ਼ ਲੰਬਿਤ
ਟਿੱਪਣੀ ਲਿਖੋ