ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਰੱਖਿਆ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਗਠਨ (ਡੀਆਰਡੀਓ) ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਕਵਾਂਟਮ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਚੰਡੀਪੁਰ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰੂਫ਼ ਐਂਡ ਐਕਸਪੈਰੀਮੈਂਟਲ ਐਸਟੈਬਲਿਸ਼ਮੈਂਟ (ਪੀਐਕਸਈ) ਦੀ ਲਾਈਵ ਰੇਂਜ ਨੈੱਟਵਰਕ ‘ਤੇ ਕਵਾਂਟਮ ਕੀ ਡਿਸਟਰੀਬਿਊਸ਼ਨ (ਕਿਊਕੇਡੀ) ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਸਫਲ ਟੈਸਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਟੈਸਟ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਪਰੀਖਣ ਦੌਰਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਡੇਟਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਤੋਪਖਾਨੇ ਅਤੇ ਬਖ਼ਤਰਬੰਦ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਟੈਸਟਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਮੀਟਰੀ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਪਰੀਖਣ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਡੇਟਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਮਾਪਦੰਡ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੈਨਿਕ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹੈ। ਕਿਊਕੇਡੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਇਸੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਹੱਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਕਵਾਂਟਮ ਕੀ ਡਿਸਟਰੀਬਿਊਸ਼ਨ, ਕਵਾਂਟਮ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਐਨਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਕੁੰਜੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਵਾਂਟਮ ਸਿਗਨਲਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਜਾਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿਗਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਛੇੜਛਾੜ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਈ ਹੈ। ਡੀਆਰਡੀਓ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕੁੰਜੀ ਵੰਡ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਛੁਪੇ ਸੁਣਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਡੀਆਰਡੀਓ ਦੇ ਮਾਈਕਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਡਿਵਾਈਸਿਜ਼, ਕੰਪਿਊਟੇਸ਼ਨਲ ਸਿਸਟਮਜ਼ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ (ਐਮਸੀਸੀ) ਕਲੱਸਟਰ ਵੱਲੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਟਾਕਬਿਟ ਲੈਬਜ਼ ਉਤਪਾਦਨ ਭਾਗੀਦਾਰ ਰਹੀ। ਚੰਡੀਪੁਰ ਦੀ ਲਾਈਵ ਰੇਂਜ ‘ਤੇ ਹੋਏ ਟੈਸਟ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹਥਿਆਰ ਪਰੀਖਣ ਕੇਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੇਂਦਰ ਦਰਮਿਆਨ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਡੇਟਾ ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੀ।

ਮਾਹਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਟੈਸਟ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਵਾਂਟਮ-ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੰਚਾਰ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਫਾਈਬਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਫੀਲਡ ਟਰਾਇਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਡੀਆਰਡੀਓ ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਮਲਟੀ-ਹਾਪ ਦੇਸੀ ਕਵਾਂਟਮ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਨੀਂਹ ਵਜੋਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਿਸ਼ਨ-ਨਾਜ਼ੁਕ ਸੈਨਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗੀ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• ਡੀਆਰਡੀਓ ਨੇ ਚੰਡੀਪੁਰ ਦੀ ਲਾਈਵ ਰੇਂਜ ‘ਤੇ ਕਵਾਂਟਮ ਕੀ ਡਿਸਟਰੀਬਿਊਸ਼ਨ (QKD) ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦਾ ਸਫਲ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ
• ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤੋਪਖਾਨੇ ਅਤੇ ਬਖ਼ਤਰਬੰਦ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਟੈਸਟਾਂ ਦੇ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਟੈਲੀਮੀਟਰੀ ਡੇਟਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗੀ
• ਐਮਸੀਸੀ ਕਲੱਸਟਰ ਨੇ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ, ਟਾਕਬਿਟ ਲੈਬਜ਼ ਉਤਪਾਦਨ ਭਾਗੀਦਾਰ
• ਕਵਾਂਟਮ ਸਿਗਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਨਾਲ ਛੁਪੇ ਸੁਣਨ ਦਾ ਤੁਰੰਤ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ — ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਦਾਅਵਾ
• ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਮਲਟੀ-ਹਾਪ ਦੇਸੀ ਕਵਾਂਟਮ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵੱਲ ਵੱਡਾ ਕਦਮ