ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਵੈਸ਼ਣਵ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਟੀਚਾ ਪੂਰੀ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ 20-25 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ‘ਚ ਖ਼ਾਸ ਤਕਨੀਕੀ ਨਿਰਭਰਤਾਵਾਂ ਘਟਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਵਿਘਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ‘ਚ ਤਿੰਨ-ਦਿਨਾ ਬਲੂਮਬਰਗ ਨਿਊ ਇਕਨਾਮੀ ਫੋਰਮ ‘ਚ ਬੋਲਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ‘ਚ ਇਕ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਭਾਈਵਾਲ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਰੇਲਵੇ, ਸੂਚਨਾ-ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ-ਆਈਟੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਬਦਲਦੀ ਹੈ, ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤੀ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤਹਿ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ‘ਚ ਅਸੀਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 20 ਸਾਲ ਅੱਗੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹਾਂ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਬਦਲਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਤਣਾਅ ਪ੍ਰਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਵੈਸ਼ਣਵ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਛੋਟੀ ਮਿਆਦ (3-5 ਸਾਲ), ਮੱਧਮ ਮਿਆਦ (5-15 ਸਾਲ) ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਮਿਆਦ (20-25 ਸਾਲ) ਦੇ ਟੀਚੇ ਤਹਿ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਧਿਆਨ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਹਿਮ ਖੇਤਰਾਂ ‘ਚ ਘਰੇਲੂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ‘ਤੇ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਮੁੱਲ ਸ਼੍ਰਿੰਖਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਉਦਯੋਗ ਰਹੇਗੀ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਚ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ; ਤਰਜੀਹ ਰਣਨੀਤਕ ਨਿਰਭਰਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈਵਾਲੀਆਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਲਚਕਤਾ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਨਾ ਕਰਨ।

ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਵੈਸ਼ਣਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਪ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਅਸੈਂਬਲੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਪੂਰਾ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਬਣਾਉਣ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ — ਜਿਸ ‘ਚ ਪਦਾਰਥ (materials), ਰਸਾਇਣ, ਗੈਸਾਂ ਅਤੇ ਸਬਸਟ੍ਰੇਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਖ਼ਾਸ ਪਦਾਰਥਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਤਕਨੀਕੀ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਦੀ ਦੌੜ ‘ਚ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ‘ਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 28 ਤੋਂ 90 ਨੈਨੋਮੀਟਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨੋਡਾਂ (legacy nodes) ਨੂੰ ਰਣਨੀਤਕ ਮੌਕਾ ਦੱਸਿਆ — “ਇਸ ਰੇਂਜ ‘ਚ ਇਕ ਡਾਲਰ ਦੀ ਚਿੱਪ ਦਸ ਲੱਖ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਰੋਕ ਸਕਦੀ ਹੈ।”

ਇਸ ਚਰਚਾ ‘ਚ ਸਿਸਕੋ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਸੀਈਓ ਚੱਕ ਰਾਬਿਨਜ਼ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਹਿਮ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕਰਨ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤਕਨੀਕੀ ਸਵਰਾਜ ਵੱਲ ਇਕ ਵਿਵਹਾਰਕ ਰਾਹ ਹੈ। ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਦੋਹਰਾਇਆ ਕਿ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ‘ਚ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• 14 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਬਲੂਮਬਰਗ ਨਿਊ ਇਕਨਾਮੀ ਫੋਰਮ ‘ਚ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਵੈਸ਼ਣਵ ਦਾ ਐਲਾਨ
• ਟੀਚਾ: 20-25 ਸਾਲਾਂ ‘ਚ ਖ਼ਾਸ ਤਕਨੀਕੀ ਨਿਰਭਰਤਾਵਾਂ ਘਟਾਉਣਾ; ਪੂਰੀ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਨਹੀਂ
• 3-5 ਸਾਲ, 5-15 ਸਾਲ ਅਤੇ 20-25 ਸਾਲ ਦੇ ਪੜਾਅਵਾਰ ਟੀਚੇ ਤਹਿ ਕੀਤੇ ਗਏ
• ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੜਾਅ: ਪਦਾਰਥ, ਰਸਾਇਣ, ਗੈਸਾਂ, ਸਬਸਟ੍ਰੇਟ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ
• ਸਿਸਕੋ ਸੀਈਓ ਚੱਕ ਰਾਬਿਨਜ਼: ਭਾਰਤ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤਕਨੀਕੀ ਸਵਰਾਜ ਵੱਲ ਵਿਵਹਾਰਕ ਰਾਹ