ਜਿਨੀਵਾ/ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾ (WMO) ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਐਲ ਨੀਨੋ ਮੌਸਮੀ ਘਟਨਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਰ ਤਾਕਤਵਰ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦਸੰਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਦੇ 8 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਵੀਨਤਮ ਮਾਸਿਕ ਗਲੋਬਲ ਮੌਸਮ ਅਪਡੇਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ 1950 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਐਲ ਨੀਨੋ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। WMO ਦੇ ਸਕੱਤਰ-ਜਨਰਲ ਸੇਲੇਸਟ ਸਾਊਲੋ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਐਲ ਨੀਨੋ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੂਰਵਾਨੁਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਘਟਨਾ ਫਰਵਰੀ 2027 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ — ਇਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਲਗਭਗ 100 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

ਮੱਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ ਦੌਰਾਨ ਔਸਤ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 3.7 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਉੱਪਰ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੱਧਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੁਲਨਾ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਨੀਨੋ 3.4 ਸੂਚਕ ਅੰਕ ਜੂਨ 2026 ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਤੋਂ 1.6 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਉੱਪਰ ਸੀ, ਜੋ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ 2.5 ਡਿਗਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਨਵੰਬਰ 2015 ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ 2016 ਦੌਰਾਨ 2.6 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਇਹ ਨਵੀਂ ਘਟਨਾ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਦੀ ਕੋਪਰਨਿਕਸ ਜਲਵਾਯੂ ਸੇਵਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਗਸਤ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਰਿਕਾਰਡ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਐਲ ਨੀਨੋ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਤਾਪਮਾਨ ਰਹੇਗਾ ਅਤੇ ਵਰਖਾ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਆਉਣਗੇ। ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਸੋਕੇ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਵੇਗਾ। ਗ੍ਰੇਟਰ ਹਾਰਨ ਆਫ਼ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਖਾ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਰਖਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਤਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਲਈ ਇਹ ਚੇਤਾਵਨੀ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 21 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਕੇ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਐਲ ਨੀਨੋ ਦਾ ਅਸਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਰਵੀ ਦੀ ਫਸਲ ‘ਤੇ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਾਹਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• WMO ਨੇ 8 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਐਲ ਨੀਨੋ ਦਸੰਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚੇਗਾ।
• ਇਹ ਘਟਨਾ 1950 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਐਲ ਨੀਨੋ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
• ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਔਸਤ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 3.7 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਉੱਪਰ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਵੇਗਾ।
• ਇਹ ਘਟਨਾ ਫਰਵਰੀ 2027 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲਗਭਗ 100 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
• ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵਰਖਾ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ; ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਕਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ।