ਈਰਾਨ ’ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ’ਚ ਦਬਾਅ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਲਡ ਟਰੰਪ ’ਤੇ ਈਰਾਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਚਾਰ ਤੋਂ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸਾਂਝੀ ਹਵਾਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਅਤੇ ਫ਼ਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਏਜੰਸੀ ਮੋਸਾਦ ਦੇ ਮੁਖੀ ਰੋਮਨ ਗੋਫ਼ਮੈਨ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੁੱਜੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੀਆਈਏ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜੌਨ ਰੈਟਕਲਿਫ਼ ਨਾਲ਼ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਮਿਆਮੀ ’ਚ ਅਮਰੀਕੀ ਦੂਤ ਸਟੀਵ ਵਿਟਕੌਫ਼ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਗੋਫ਼ਮੈਨ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ’ਤੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਿਆਂ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਚੈਨਲ 13 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਾਰਵਾਈ ‘ਅਟੱਲ’ ਹੈ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਤੇ ਡਰੋਨ ਤਾਕਤਾਂ ਮੁੜ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਜਾਂ ਜੈਵਿਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਫ਼ੌਕਸ ਨਿਊਜ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਈਰਾਨ ‘ਗੈਸਾਂ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ’ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਰਸਤਾ ਉਸ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ — ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਦੇ ਪੱਖ ’ਚ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਟਰੰਪ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣ ’ਚ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਨ ’ਚ ਐਕਸੀਓਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ’ਚ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ। ਅਸੀਂ ਦੇਖਾਂਗੇ ਕਿ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।’ ਫ਼ਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਟਾਈਮਜ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਅਮਰੀਕੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮਾਂਡ (ਸੈਂਟਕੌਮ) ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਡੀ ਫ਼ੌਜੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਨਾਲ਼ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਲੜਾਈ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ — ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ’ਚ, ਕਮਾਂਡ ‘ਸਮਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ, ਪੈਸਾ ਅਤੇ ਤਿਆਰੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ’ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ’ਚ ਹੈ।
ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਜੰਗ ਮੁੜ ਭੜਕਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਖੇਤਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵੇਂ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਈਰਾਨ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜੀ ਠਿਕਾਣਿਆਂ, ਤੇਲ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਬਿਜਲੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪਲਾਂਟਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੇਬਲਾਂ ’ਤੇ ਬਦਲਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਕੋ ਰੂਬੀਓ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਟੀਚੇ ਪੂਰੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ 28 ਫ਼ਰਵਰੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜੰਗ ’ਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ’ਤੇ 48 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਰਚ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਸੀਬੀਐਸ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇ ਟਰੰਪ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦੇਣ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ’ਚ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਇਸਮਾਈਲ ਬਕਾਈ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ‘ਬੇਬੁਨਿਆਦ’ ਅਤੇ ‘ਗੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਮੀਡੀਆ ਕਹਾਣੀ’ ਦੱਸ ਕੇ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ’ਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਤਰ ਦੇ ਅਮੀਰ, ਸਾਊਦੀ ਯੁਵਰਾਜ ਅਤੇ ਯੂਏਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਅਪੀਲ ’ਤੇ ਟਰੰਪ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਮਲਾ ਟਾਲਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਫਿਲਹਾਲ ਕੋਈ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟਰੰਪ ਦੇ ਅਗਲੇ ਕਦਮ ’ਤੇ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ
- ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਟਰੰਪ ’ਤੇ ਈਰਾਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ 4–7 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਹਵਾਈ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ‘ਅਟੱਲ’ ਦੱਸਿਆ।
- ਮੋਸਾਦ ਮੁਖੀ ਰੋਮਨ ਗੋਫ਼ਮੈਨ ਨੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ’ਚ ਸੀਆਈਏ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰੈਟਕਲਿਫ਼ ਅਤੇ ਮਿਆਮੀ ’ਚ ਦੂਤ ਵਿਟਕੌਫ਼ ਨਾਲ਼ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ।
- ਟਰੰਪ ਨੇ ਐਕਸੀਓਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਫ਼ੈਸਲੇ ’ਚ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ; ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਖਾਂਗੇ।
- ਸੈਂਟਕੌਮ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ: ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਡੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਰੱਖਣ ਨਾਲ਼ ਤਿਆਰੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਵੇਗੀ; ਜੰਗ ’ਤੇ 48 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਰਚ।
- ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਤੁਰਕੀ ਜੰਗ ਰੋਕਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ; ਰੂਬੀਓ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ ਤੇ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।
ਟਿੱਪਣੀ ਲਿਖੋ