ਸਟਾਕਹੋਮ — ਕਨੇਡਾ ਦੀ ਲੇਖਿਕਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਸੀਕਲ ਵਿਦਵਾਨ ਐਨ ਕਾਰਸਨ (76) ਨੂੰ ਵੀਰਵਾਰ (8 ਅਕਤੂਬਰ) ਨੂੰ ਸਾਲ 2026 ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਵੀਡਿਸ਼ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਸਟਾਕਹੋਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਾਰਸਨ ਨੂੰ ਇਹ ਸਨਮਾਨ “ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਲੇਰ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾਵਾਦੀ ਰਚਨਾਧਰਮਤਾ” ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ “ਕਲਾਸੀਕਲ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਖੇਡਭਰੀ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਰਾਹੀਂ ਸਮਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਸਿਰਜੇ ਗਏ ਹਨ”।

ਕਾਰਸਨ ਇਸ ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੱਲ 123 ਸਾਹਿਤਕ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 19ਵੀਂ ਮਹਿਲਾ ਹਨ। ਉਹ ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀਆਂ ਤੀਜੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਹਨ — ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1976 ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਬੈਲੋ ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਐਲਿਸ ਮੁਨਰੋ ਨੂੰ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ 1.2 ਕਰੋੜ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਕਰੋਨਰ (ਲਗਭਗ 12 ਲੱਖ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ) ਦੀ ਰਕਮ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਐਨ ਕਾਰਸਨ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਜੂਨ 1950 ਨੂੰ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਹੇਲੇਨਿਸਟ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰੀਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ, ਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਪੀਐੱਚਡੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੈਕਗਿਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸਟਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਯੂਨਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਾਂ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਯੂਰੀਪਿਡੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਟ੍ਰੈਜਡੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ “ਗ੍ਰੀਫ਼ ਲੈਸਨਜ਼” ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਪਾਠਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।

ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਇਹ ਪੁਨਰ-ਵਿਆਖਿਆ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ। 1998 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਕਥਾ “ਆਟੋਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਆਫ਼ ਰੈੱਡ” ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂਨਾਨੀ ਮਿਥਕੀ ਪਾਤਰ ਗੈਰੀਅਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਗਾਇਆ ਗਿਆ। “ਦਿ ਬਿਊਟੀ ਆਫ਼ ਦਿ ਹਸਬੈਂਡ”, “ਨੌਕਸ” ਅਤੇ ਸੋਫ਼ੋਕਲੀਜ਼ ਦੀ “ਐਂਟੀਗਨੀ” ਦਾ ਨਵੀਨਤਮ ਅਨੁਵਾਦ “ਐਂਟੀਗੋਨਿਕ” ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਨੋਬਲ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਐਂਡਰਸ ਓਲਸਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਲਗਭਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਅਰਥਾਂ ਲਈ ਕਵਿ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਮੇਲ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ”। ਐਲਾਨ ਸਮੇਂ ਕਾਰਸਨ ਆਇਸਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਕਨੇਡਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਾਰਕ ਕਾਰਨੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਿਆਂ ਇਸਨੂੰ “ਕਨੇਡਾ ਲਈ ਅਸਾਧਾਰਣ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਗੌਰਵ ਦਾ ਪਲ” ਦੱਸਿਆ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• ਐਨ ਕਾਰਸਨ ਨੂੰ 8 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ
• ਉਹ 123 ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 19ਵੀਂ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਕਨੇਡਾ-ਜਨਮੀ ਜੇਤੂ ਹਨ
• ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ 1.2 ਕਰੋੜ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਕਰੋਨਰ (ਲਗਭਗ 12 ਲੱਖ ਡਾਲਰ) ਦੀ ਰਕਮ ਮਿਲਦੀ ਹੈ
• “ਆਟੋਬਾਇਓਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਆਫ਼ ਰੈੱਡ” ਅਤੇ “ਨੌਕਸ” ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹਨ
• ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ “ਦਲੇਰ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾਵਾਦੀ” ਦੱਸਿਆ ਹੈ