ਓਸਲੋ। ਸਾਲ 2026 ਦੇ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਐਲਾਨ ਅੱਜ (ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ, 9 ਅਕਤੂਬਰ) ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਨਾਰਵੇ ਦੀ ਨੋਬਲ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਜੌਰਗਨ ਵਾਟਨ ਫ੍ਰਾਈਡਨੈੱਸ ਨਾਰਵੇ ਨੋਬਲ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੌਰਾਨ ਐਲਾਨ ਕਰਨਗੇ। ਐਲਾਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰੇ 11:00 ਵਜੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਪਹਿਰ 2:30 ਵਜੇ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਨਾਮ ਦੀ ਰਸਮੀ ਭੇਟ 10 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਓਸਲੋ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ — ਉਸੇ ਤਾਰੀਖ਼ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਅਲਫ਼ਰੈਡ ਨੋਬਲ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਇਸ ਵਾਰ ਨੋਬਲ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 287 ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ — 208 ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ 79 ਸੰਗਠਨ। ਨੋਬਲ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ 50 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਗੁਪਤ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰੀਖਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ — ਪੋਪ ਲਿਓ ਚੌਦਵੇਂ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਪੋਰਟਰ ਫਰਾਂਸੇਸਕਾ ਅਲਬਾਨੀਜ਼ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਰਗੇ ਨਾਮ ਚਰਚਿਤ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੂਚੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨੋਬਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਵਾਰ ਇਨਾਮ ਦੀ ਰਕਮ ਵੀ ਵਧਾਈ ਹੈ — ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ 125ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ‘ਤੇ 10 ਲੱਖ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਕਰੋਨਰ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰ ਕੇ ਕੁੱਲ ਰਕਮ 1.2 ਕਰੋੜ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਕਰੋਨਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਨਾਮ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਰਕਮ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਜਾਵੇਗੀ।

ਇਸ ਵਾਰ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਵਾਦਤ ਨਾਮ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਲਡ ਟਰੰਪ ਦਾ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਠ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਕੰਬੋਡੀਆ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਨੋਬਲ ਦੀ ਗੁਪਤਤਾ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਕਾਰਨ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰ ਤਸਦੀਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਫ਼ੌਜੀ ਦਬਾਅ ‘ਤੇ।

ਰਾਇਟਰਜ਼ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਟਰੰਪ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ ਵੀ ਉੱਠ ਰਹੇ ਹਨ। ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ਅਜੇ ਵੀ ਅਣਸੁਲਝਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਾਂਗੋ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਲੜਾਈ ਭੜਕ ਉੱਠੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕੰਬੋਡੀਆ-ਥਾਈਲੈਂਡ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਮੁੜ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ — ਉਹੀ ਖੇਤਰ ਜਿੱਥੇ ਟਰੰਪ ਆਪਣੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਜਾਰੀ ਤਕਰਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਟਰੰਪ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਮੋੜ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ 2025 ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ, ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੀ ਨੇਤਾ ਮਾਰੀਆ ਕੋਰੀਨਾ ਮਾਚਾਡੋ ਨੇ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣਾ ਨੋਬਲ ਤਮਗਾ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਸਨੂੰ “ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ” ਇਨਾਮ ਮਿਲਣ ਵਰਗਾ ਦੱਸਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਤਮਗਾ ਭੇਟ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ — ਮਾਚਾਡੋ ਹੀ 2025 ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜੇਤੂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੈਨਜ਼ੂਏਲਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਤਬਦੀਲੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਟਰੰਪ ਦੇ ਨੋਬਲ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪੰਜ-ਮੈਂਬਰੀ ਨਾਰਵੇ ਨੋਬਲ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਰ ਨੋਬਲ ਕਮੇਟੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਮੇਟੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਾਅਵੇ ਜਾਂ ਮੁਹਿੰਮ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਆਪਕ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰੇਗੀ — ਅਲਫ਼ਰੈਡ ਨੋਬਲ ਦੀ ਵਸੀਅਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਇਨਾਮ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰੇ, ਸਥਾਈ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਜਾਂ ਕਟੌਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਂਗਰਸਾਂ ਦੇ ਆਯੋਜਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ। ਦੁਪਹਿਰ 2:30 ਵਜੇ ਦੇ ਐਲਾਨ ਨਾਲ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਸ ਵਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਕਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੈ। ਐਲਾਨ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ ਅਤੇ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ‘ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 2026 ਦਾ ਐਲਾਨ ਅੱਜ ਦੁਪਹਿਰ 2:30 ਵਜੇ (ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਂ) ਓਸਲੋ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ; ਨਾਰਵੇ ਨੋਬਲ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਜੌਰਗਨ ਵਾਟਨ ਫ੍ਰਾਈਡਨੈੱਸ ਐਲਾਨ ਕਰਨਗੇ।
• ਕੁੱਲ 287 ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ (208 ਵਿਅਕਤੀ, 79 ਸੰਗਠਨ); ਨੋਬਲ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਮ 50 ਸਾਲ ਗੁਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
• ਇਨਾਮ ਦੀ ਰਕਮ ਇਸ ਵਾਰ 1.2 ਕਰੋੜ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਕਰੋਨਰ — ਨੋਬਲ ਦੀ 125ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ‘ਤੇ 10 ਲੱਖ ਦਾ ਵਾਧਾ; ਸਨਮਾਨ 10 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ।
• ਟਰੰਪ ਨੇ ਅੱਠ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ; ਇਜ਼ਰਾਈਲ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਕੰਬੋਡੀਆ ਨੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਨ ਦਾ ਕਿਹਾ, ਪਰ ਸੁਤੰਤਰ ਤਸਦੀਕ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
• 2025 ਦੀ ਜੇਤੂ ਮਾਰੀਆ ਕੋਰੀਨਾ ਮਾਚਾਡੋ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤਮਗਾ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤਾ — ਪਰ ਤਮਗਾ ਦੇਣਾ ਇਨਾਮ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
• ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ਅਣਸੁਲਝਿਆ, ਕਾਂਗੋ ਅਤੇ ਕੰਬੋਡੀਆ-ਥਾਈ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਮੁੜ ਭੜਕੀ — ਟਰੰਪ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ।