ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ, 9 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰੂਸ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਡੀਜ਼ਲ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਐਲਾਨ ਟਰੰਪ ਦੀ ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਨਾਲ ਫੋਨ ਗੱਲਬਾਤ ਮਗਰੋਂ ਆਇਆ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਾਲਾਂ ਪੁਰਾਣੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਉਲਟ ਹੈ — 2022 ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨ ‘ਤੇ ਰੂਸੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਰੂਸੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਤੋਂ ਕੱਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਟਰੰਪ ਮੁਤਾਬਕ ਰੂਸ ਤੁਰੰਤ 3 ਲੱਖ ਟਨ ਡੀਜ਼ਲ ਦੇਵੇਗਾ, ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10 ਲੱਖ ਟਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ 30 ਲੱਖ ਟਨ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ — ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਮਾਤਰਾ ਰੂਸੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ। ਅਮਰੀਕੀ ਖਜ਼ਾਨਾ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਰੂਸੀ ਡੀਜ਼ਲ ‘ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਕੁਝ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰੈਲ 2027 ਤੱਕ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਢਿੱਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਬਾਲਣ ਦੀਆਂ ਵੱਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਲਾਨ 3 ਨਵੰਬਰ ਦੀਆਂ ਮਿਡਟਰਮ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਿੰਗਾ ਬਾਲਣ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਟਰੰਪ ਵੱਲੋਂ ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਰੂਸ-ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਬੰਦੀ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਟਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਸਾਮਾਨ ‘ਤੇ 500 ਫੀਸਦੀ ਟੈਰਿਫ ਦਾ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ 19 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ।

ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੋਲੋਦੀਮਿਰ ਜ਼ੇਲੈਂਸਕੀ ਨੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸਨੂੰ “ਮਜ਼ਬੂਤ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਫੈਸਲਾ” ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਰਾਹੀਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।” ਜ਼ੇਲੈਂਸਕੀ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਰੂਸ ਇਸਦਾ ਬਦਲਾ “ਅੱਗੇ ਅੱਤਵਾਦ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ” ਨਾਲ ਦੇਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਡੀਜ਼ਲ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਸਾਰਾ ਪੈਸਾ ਯੂਕਰੇਨ ਖਿਲਾਫ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਕਈ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਨੂੰਨਸਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਹਨ।

ਇਸੇ ਦਿਨ ਫਲੋਰੀਡਾ ਦੇ ਮਿਆਮੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਦੂਤ ਸਟੀਵ ਵਿਟਕੌਫ ਅਤੇ ਜੈਰੇਡ ਕੁਸ਼ਨਰ ਨੇ ਯੂਕਰੇਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ/ਨਾਟੋ ਵਫ਼ਦਾਂ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 6 ਘੰਟੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਉਦੇਸ਼ ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕਸਾਰ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਸ ਕੋਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਯੂਕਰੇਨ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਾਰੰਟੀਆਂ, ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਯੋਜਨਾ, ਕੀਵ ਦੇ ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਰਾਹ ਅਤੇ ਇਲਾਕੇ ਸਬੰਧੀ “ਕੁਝ ਵਿਚਾਰ” ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਮਗਰੋਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਬਹਾਲੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਯੂਕਰੇਨੀ ਡਰੋਨਾਂ ਦੇ ਮਾਸਕੋ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਦੱਸੇ। ਕ੍ਰੇਮਲਿਨ ਦੇ ਬਿਆਨ ਮੁਤਾਬਕ ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਸਮੁੱਚੀ ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕਤਾ ‘ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ।” ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਨੇ ਅਜੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰੂਸੀ ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕੌਣ ਅਦਾ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ।

ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਸ਼ੰਕਾ ਵੀ ਜਤਾਈ ਹੈ। ਰੂਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਡੀਜ਼ਲ ਨਿਰਯਾਤ ‘ਤੇ ਲੱਗੀ ਪਾਬੰਦੀ 31 ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨੀ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੀਆਂ 6 ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਨੁਕਸਾਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਵਾਧੂ ਸਪਲਾਈ ਮਿਲੇਗੀ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• ਟਰੰਪ ਨੇ 9 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਪੁਤਿਨ ਨਾਲ ਫੋਨ ਗੱਲਬਾਤ ਮਗਰੋਂ ਰੂਸੀ ਡੀਜ਼ਲ ਆਯਾਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ — ਤੁਰੰਤ 3 ਲੱਖ ਟਨ, ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ 10 ਲੱਖ ਟਨ, ਫਿਰ 30 ਲੱਖ ਟਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਯੋਜਨਾ।
• ਅਮਰੀਕੀ ਖਜ਼ਾਨਾ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਰੂਸੀ ਡੀਜ਼ਲ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰੈਲ 2027 ਤੱਕ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਢਿੱਲਾ ਕੀਤਾ; 2022 ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਰੂਸੀ ਊਰਜਾ-ਵਿਰੋਧੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਉਲਟ।
• ਉਦੇਸ਼ ਬਾਲਣ ਕੀਮਤਾਂ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ 3 ਨਵੰਬਰ ਦੀਆਂ ਮਿਡਟਰਮ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਪਬਲਿਕਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ; ਇਹ 19 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ 500 ਫੀਸਦੀ ਟੈਰਿਫ ਵਾਲੇ ਪਾਬੰਦੀ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਲ ਟਕਰਾਅ।
• ਜ਼ੇਲੈਂਸਕੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ “ਮਜ਼ਬੂਤ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਫੈਸਲਾ” ਕਿਹਾ; ਚੇਤਾਵਨੀ ਕਿ ਰੂਸ ਡੀਜ਼ਲ ਦੇ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਯੂਕਰੇਨ ਖਿਲਾਫ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇਗਾ।
• ਉਸੇ ਦਿਨ ਮਿਆਮੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ-ਯੂਕਰੇਨ-ਯੂਰਪ 6 ਘੰਟੇ ਗੱਲਬਾਤ — ਸਰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਸ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕਸਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਤਿਆਰ; ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਵਾਰਤਾ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਨੂੰ ਅਸੰਭਵ ਦੱਸਿਆ।