ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ‘ਚਲੋ ਯਮੁਨਾ’ ਮੁਹਿੰਮ ਤਹਿਤ ਇੱਕੋ ਸਵੇਰੇ 70 ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ 35,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਘਾਟਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੋਂ 76,755 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਠੋਸ ਕੂੜਾ ਹਟਾਇਆ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਜਲ ਮੰਤਰੀ ਪਰਵੇਸ਼ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀ-ਸਫ਼ਾਈ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਇੱਕ ਸੀ।

ਸਫ਼ਾਈ ਮੁਹਿੰਮ ਵਜ਼ੀਰਾਬਾਦ ਦੇ ਸੂਰ ਘਾਟ ਅਤੇ ਸਿਗਨੇਚਰ ਬ੍ਰਿਜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਯਮੁਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਆਈਟੀਓ, ਨਿਜ਼ਾਮੁੱਦੀਨ, ਸਰਾਏ ਕਾਲੇ ਖਾਂ ਅਤੇ ਛਿੱਲਾ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸੀ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਐਨਜੀਓ ਵਲੰਟੀਅਰ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ 20,000 ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਆਰਡਬਲਿਊਏ ਮੈਂਬਰ, 10,500 ਪਾਰਟੀ ਵਰਕਰ, 2,500 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ 2,000 ਐਨਜੀਓ ਵਲੰਟੀਅਰ ਸਨ। ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ 25 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 400 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਸ਼ਬੰਧੂ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਨ।

ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰੇਖਾ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਜਲ ਮੰਤਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਸਫ਼ਾਈ ਵਿੱਚ 10 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਭਾਗਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ — ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿਭਾਗ, ਪੀਡਬਲਿਊਡੀ, ਐਮਸੀਡੀ, ਦਿੱਲੀ ਜਲ ਬੋਰਡ, ਡੂਸਿਬ, ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਡੀਡੀਐਮਏ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਵਿੱਚ 26 ਜੇਸੀਬੀ, 19 ਟਰੈਕਟਰ-ਟਰਾਲੀਆਂ, 24 ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ, 7 ਵੀਡ ਹਾਰਵੈਸਟਰ ਅਤੇ ਕੂੜਾ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ 269 ਪੀਡਬਲਿਊਡੀ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਵੈਨਾਂ ਤੈਨਾਤ ਸਨ। ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ 227 ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਆਪਰੇਟਰਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਉਸਮਾਨਪੁਰ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਸੱਤ ਟਨ ਅਤੇ ਸੋਨੀਆ ਵਿਹਾਰ ਤੋਂ 5.6 ਟਨ ਕੂੜਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਜਲ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ 22 ਅਕਤੂਬਰ (ਵੀਰਵਾਰ) ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਜਲ ਬੋਰਡ ਦੇ 43 ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ — ਕੁੱਲ ₹8,941.22 ਕਰੋੜ — ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਣਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ₹2,827.11 ਕਰੋੜ ਦੇ 10 ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ₹6,114.11 ਕਰੋੜ ਦੇ 33 ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੇ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖੇ ਜਾਣਗੇ। ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਓਖਲਾ ਵਿਖੇ ₹1,161 ਕਰੋੜ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਨਵਾਂ 124 ਐਮਜੀਡੀ ਸੀਵਰੇਜ ਟਰੀਟਮੈਂਟ ਪਲਾਂਟ, ਅੱਠ ਐਸਟੀਪੀਜ਼ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 78.2 ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 140.8 ਐਮਜੀਡੀ ਕਰਨਾ, ਬਾਹਰੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 29 ਵਿਕੇਂਦਰੀਕ੍ਰਿਤ ਐਸਟੀਪੀ ਅਤੇ ਸੀਵਰੇਜ ਪੰਪਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ, 1,034 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੀਵਰ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਚੰਦਰਾਵਲ ਵਿਖੇ 477 ਐਮਐਲਡੀ ਵਾਟਰ ਟਰੀਟਮੈਂਟ ਪਲਾਂਟ ਅਤੇ ਮੁੰਡਕਾ ਵਿੱਚ 4.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਟਰੰਕ ਡਰੇਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਪਰਵੇਸ਼ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਘਾਟਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਸਾਡੀ ਨੀਅਤ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸੀਵਰੇਜ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਹੀ ਸਥਾਈ ਹੱਲ ਹੈ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਯਮੁਨਾ ਨਾਲ ਜਨਮਦਿਨ’ ਨਾਮ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪਹਿਲ ਦਾ ਵੀ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ‘ਤੇ ਜਨਮਦਿਨ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਝੌਂਪੜੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਜਨਮਦਿਨ 7 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਇਸੇ ਪਹਿਲ ਤਹਿਤ ਮਨਾਉਣਗੇ।

ਦੱਸਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਯਮੁਨਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਰੋਕਣ ਲਈ ਐਮਸੀਡੀ ਨੇ ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਧੋਬੀ ਘਾਟ ਵੀ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਟਰੀਟਮੈਂਟ ਦਾ ਗੰਦਾ ਪਾਣੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਪਾਣੀ-ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਕੱਟੇ ਜਾਣਗੇ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• 18 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ‘ਚਲੋ ਯਮੁਨਾ’ ਮੁਹਿੰਮ: ਇੱਕ ਸਵੇਰੇ 70 ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ 35,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ 76,755 ਕਿਲੋ ਕੂੜਾ ਹਟਾਇਆ।
• ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰੇਖਾ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਕੀਤੀ; 10 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਭਾਗ, 26 ਜੇਸੀਬੀ, 24 ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਅਤੇ 269 ਪੀਡਬਲਿਊਡੀ ਵੈਨਾਂ ਤੈਨਾਤ ਸਨ।
• 22 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ₹8,941.22 ਕਰੋੜ ਦੇ 43 ਦਿੱਲੀ ਜਲ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਣਗੇ।
• ਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ: ਓਖਲਾ ਵਿੱਚ 124 ਐਮਜੀਡੀ ਐਸਟੀਪੀ, ਅੱਠ ਐਸਟੀਪੀਜ਼ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 78.2 ਤੋਂ 140.8 ਐਮਜੀਡੀ ਤੱਕ, 1,034 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੀਵਰ ਨੈੱਟਵਰਕ।
• ‘ਯਮੁਨਾ ਨਾਲ ਜਨਮਦਿਨ’ ਨਵੀਂ ਪਹਿਲ; ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਧੋਬੀ ਘਾਟ ਸੀਲ ਕੀਤੇ ਗਏ।