ਅਮਰੀਕੀ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਬੈਂਕ ਗੋਲਡਮੈਨ ਸੈਕਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੇ ਦੋ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਏਆਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਆਈਪੀਓ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਲਿਸਟਿਡ ਏਆਈ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ 50 ਤੋਂ 100 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਏਆਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਜਨਤਕ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਲ ਵਧਣ ਨਾਲ ਇਹ ਵਾਧਾ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇਗਾ।

ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਏਆਈ ਵੈਲਿਊ ਚੇਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ 84 ਨਿੱਜੀ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਮਤ ਕਰੀਬ 55 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 71 ਕੰਪਨੀਆਂ ਗਰੋਥ, ਲੇਟ-ਸਟੇਜ, ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਜਾਂ ਬਾਯਆਉਟ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਮਤ ਕਰੀਬ 54 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਹੈ। ਗੋਲਡਮੈਨ ਸੈਕਸ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 25 ਤੋਂ 50 ਫ਼ੀਸਦੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਗਲੇ ਦੋ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈਪੀਓ ਲਿਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਲਿਸਟਿੰਗ ਮੌਜੂਦਾ ਕੀਮਤ ਦੇ ਔਸਤਨ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਮੁੱਲਾਂਕਣ ‘ਤੇ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਗੋਲਡਮੈਨ ਸੈਕਸ ਦੇ ਕੋ-ਹੈੱਡ ਆਫ਼ ਏਸ਼ੀਆ ਮੈਕਰੋ ਰਿਸਰਚ ਅਤੇ ਚੀਫ਼ ਏਸ਼ੀਆ-ਪੈਸੀਫਿਕ ਇਕੁਇਟੀ ਸਟ੍ਰੈਟਜਿਸਟ ਟਿਮੋਥੀ ਮੋਏ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਲਿਸਟਿੰਗ ਭਾਰਤ ਦੀ ਲਿਸਟਿਡ ਏਆਈ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇਵੇਗੀ ਅਤੇ ਏਆਈ ਵੈਲਿਊ ਚੇਨ ਦੇ ਕਈ ਘੱਟ-ਪ੍ਰਤਿਨਿਧਤ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਵੇਗੀ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਵਾਧੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਅੱਪਸਟ੍ਰੀਮ ਏਆਈ ਏਨੇਬਲਰਜ਼ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕਰੀਬ 35 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਲੱਗੀ ਹੈ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਤੇ ਸੰਚਾਰ, ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ, ਚਿਪ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਕੁਆਂਟਮ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ, ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰ, ਕਲਾਉਡ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 2024 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਏਆਈ ਸਟਾਰਟਅੱਪਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਇਕੁਇਟੀ ਫੰਡਿੰਗ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕੁੱਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਪੂੰਜੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਏਆਈ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧ ਕੇ ਕਰੀਬ ਇੱਕ-ਪੰਜਵਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਨਿੱਜੀ ਏਆਈ ਫੰਡਿੰਗ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਛੇ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਫੰਡਿੰਗ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਏਆਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਚਾਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ 84 ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ 2025 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਏਆਈ-ਸੰਬੰਧੀ ਨਿੱਜੀ ਪੂੰਜੀ ਦਾ ਕਰੀਬ 40 ਫ਼ੀਸਦੀ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਸੰਭਾਵੀ ਲਿਸਟਿੰਗ ਨਾਲ ਮਾਰਕੀਟ ਦਾ ਫੋਕਸ ਮੌਜੂਦਾ ਏਆਈ ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਦੀ ਕੇਂਦਰਿਕਤਾ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹਾਂ ਵਧੇਗਾ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰ ਆਪਰੇਟਰ, ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਏਆਈ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਸੰਵਾਦਾਤਮਕ ਏਆਈ, ਕਲਾਉਡ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਏਆਈ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਜ਼ਨ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰ ਵੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣਗੇ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• ਗੋਲਡਮੈਨ ਸੈਕਸ: 2–5 ਸਾਲਾਂ ‘ਚ ਭਾਰਤੀ ਏਆਈ ਆਈਪੀਓ ਨਾਲ ਲਿਸਟਿਡ ਮਾਰਕੀਟ ‘ਚ 50–100 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਜੁੜ ਸਕਦੇ ਹਨ
• 84 ਨਿੱਜੀ ਏਆਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਮਤ ਕਰੀਬ 55 ਅਰਬ ਡਾਲਰ; 71 ਲੇਟ-ਸਟੇਜ ਕੰਪਨੀਆਂ ਕਰੀਬ 54 ਅਰਬ ਡਾਲਰ
• 25–50% ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਈਪੀਓ ਲਿਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਔਸਤਨ 4 ਗੁਣਾ ਮੁੱਲਾਂਕਣ ‘ਤੇ
• 2024 ਤੋਂ ਏਆਈ ਸਟਾਰਟਅੱਪਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਫੰਡਿੰਗ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ; ਏਆਈ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਕੁੱਲ ਨਿੱਜੀ ਪੂੰਜੀ ਦਾ ਕਰੀਬ 20%
• ਭਾਰਤ ਨਿੱਜੀ ਏਆਈ ਫੰਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 6 ਸਥਾਨਾਂ ‘ਚ