ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 16 ਨਵੰਬਰ — ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਵੱਲ ਪਹਿਲਾ ਰਸਮੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਤਰਜੀਹੀ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ (PTA) ਜਾਂ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ (FTA) ਲਈ ਸ਼ਰਤਾਂ (Terms of Reference) ਤਿਆਰ ਕਰਨ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਐਤਵਾਰ 15 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਕਾਹਿਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੱਤਵੀਂ ਭਾਰਤ–ਮਿਸਰ ਸਾਂਝੀ ਵਪਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਸਹਿ-ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਣਜ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰੀ ਪੀਯੂਸ਼ ਗੋਇਲ ਅਤੇ ਮਿਸਰ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਪਾਰ ਮੰਤਰੀ ਮੁਹੰਮਦ ਫ਼ਰੀਦ ਸਾਲੇਹ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਂਝੀ ਕਮੇਟੀ ਮੰਤਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਬੈਠੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਦੋਵਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਇਸ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਤਰਜੀਹ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਇਹ ਜਾਂਚਣਗੇ ਕਿ PTA ਦਾ ਸੀਮਤ ਰਸਤਾ ਚੁਣਿਆ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਪੂਰਾ FTA ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਗੋਇਲ ਨੇ ਕਾਹਿਰਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ–ਮਿਸਰ ਵਪਾਰ ਮੰਚ ’ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਪਹੁੰਚ ਮਿਲੇਗੀ ਅਤੇ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ’ਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੇ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਵਪਾਰ ਨੂੰ 12 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਲਿਜਾਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਵੀ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਬੰਧ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025-26 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ–ਮਿਸਰ ਵਪਾਰ 6.5 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ 35 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਅਪਰੈਲ–ਸਤੰਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ 5.04 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਇਹ 3.08 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਸੀ — ਲਗਭਗ 64 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ। ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ 700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ। ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ, UPI ਦੇ ਏਕੀਕਰਨ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਹਿਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਸੂਏਜ਼ ਨਹਿਰ ਆਰਥਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗ, ਨਿਰਮਾਣ, ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ, ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵੀ ਖੇਤਰ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ।
ਗੋਇਲ ਦੀ 15–16 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਮਿਸਰ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ–ਮਿਸਰ ਸਟਾਰਟਅਪ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਸਮਝੌਤੇ ’ਤੇ 16 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਦਸਤਖ਼ਤ ਹੋਣੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਮਿਸਰ–ਭਾਰਤ ਸਟਾਰਟਅਪ ਮੰਚ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਵਪਾਰ ਮੰਚ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਅਗਲੀ ਸਾਂਝੀ ਵਪਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ 2028 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਾਂ ਸੁਵਿਧਾ ਮੁਤਾਬਕ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਾਫ਼ ਰਹੇ ਕਿ ਅਜੇ ਕੋਈ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਹੈ — ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ। ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਜੇ ਤਿਆਰ ਹੋਣੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅੰਤ ਵਿੱਚ PTA ਹੋਵੇਗਾ ਜਾਂ ਪੂਰਾ FTA। ਟੈਰਿਫ਼ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪਹੁੰਚ ਵਰਗੇ ਅਸਲ ਫ਼ੈਸਲੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨਗੇ।
ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ
- ਭਾਰਤ ਤੇ ਮਿਸਰ ਨੇ 15 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਕਾਹਿਰਾ ਵਿੱਚ PTA ਜਾਂ FTA ਲਈ ਸ਼ਰਤਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ’ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਜਤਾਈ; ਸਾਂਝਾ ਕਾਰਜ ਸਮੂਹ ਬਣੇਗਾ
- ਸੱਤਵੀਂ ਸਾਂਝੀ ਵਪਾਰ ਕਮੇਟੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੰਤਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਬੈਠੀ; ਗੋਇਲ ਤੇ ਸਾਲੇਹ ਨੇ ਸਹਿ-ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ
- ਦੋ-ਪੱਖੀ ਵਪਾਰ 12 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਲਿਜਾਣ ਦਾ ਟੀਚਾ; 2025-26 ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ 6.5 ਅਰਬ ਡਾਲਰ, 35 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਾਧਾ
- ਅਪਰੈਲ–ਸਤੰਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ 5.04 ਅਰਬ ਡਾਲਰ, ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 64 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੱਧ
- ਸਥਾਨਕ ਮੁਦਰਾ ਵਪਾਰ, UPI ਏਕੀਕਰਨ ਤੇ ਸੂਏਜ਼ ਨਹਿਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ’ਤੇ ਵੀ ਚਰਚਾ; ਸਟਾਰਟਅਪ ਸਮਝੌਤੇ ’ਤੇ 16 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਦਸਤਖ਼ਤ
ਟਿੱਪਣੀ ਲਿਖੋ