ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (ਆਰਬੀਆਈ) ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ 75,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਨਕਦੀ ਪਾਈ। ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਇੱਕ ਹੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤਿੰਨ-ਦਿਨਾਂ ਵੇਰੀਏਬਲ ਰੇਟ ਰੈਪੋ (ਵੀਆਰਆਰ) ਨਿਲਾਮੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੁੱਲ 1,60,595 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਆਈਆਂ — ਨਿਰਧਾਰਤ ਰਕਮ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ। ਇਹ ਕਦਮ ਜੀਐੱਸਟੀ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਕਾਰਨ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਨਕਦੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਕਮੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਇਆ ਹੈ।
ਪਹਿਲੀ ਨਿਲਾਮੀ ਸਵੇਰੇ 9:30 ਤੋਂ 10:00 ਵਜੇ ਤੱਕ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 50,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਰਕਮ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ 1,12,555 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ 50,003 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਵੰਡੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਦਰ 5.56 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਤੇ ਔਸਤ ਦਰ 5.58 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਹੀ। ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਹੋਈ ਦੂਜੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ 25,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ 48,040 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਆਈਆਂ ਅਤੇ 25,007 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਵੰਡੇ ਗਏ; ਕਟੌਤੀ ਦਰ 5.58 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਹੀ। ਦੋਵਾਂ ਨਿਲਾਮੀਆਂ ਦੀ ਰਕਮ 23 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਹੋਵੇਗੀ।
ਇਹ ਕਦਮ ਆਰਬੀਆਈ ਦੀ ਨਕਦੀ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ 19 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਰਾਤੋ-ਰਾਤ ਵੇਰੀਏਬਲ ਰੇਟ ਰਿਵਰਸ ਰੈਪੋ (ਵੀਆਰਆਰਆਰ) ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ 50,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਰਕਮ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਿਰਫ਼ 11,682 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਆਈਆਂ ਸਨ — ਭਾਵ ਬੈਂਕਾਂ ਕੋਲ਼ ਆਰਬੀਆਈ ਕੋਲ਼ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਵਾਧੂ ਨਕਦੀ ਲਗਭਗ ਨਹੀਂ ਬਚੀ। ਵੀਆਰਆਰਆਰ ਰਾਹੀਂ ਆਰਬੀਆਈ ਬੈਂਕਾਂ ਤੋਂ ਵਾਧੂ ਨਕਦੀ ਸੋਖਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵੀਆਰਆਰ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਨਕਦੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਡੀਲਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਜੀਐੱਸਟੀ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਤੋਂ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 2 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਨਕਦੀ ਘਾਟੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਕਦੀ ਪਾਉਣ ਦਾ ਰਾਹ ਚੁਣਿਆ ਹੈ। ਨੀਤੀਗਤ ਰੈਪੋ ਦਰ ਇਸ ਸਮੇਂ 5.50 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵੀਆਰਆਰ ਦੀਆਂ ਕਟੌਤੀ ਦਰਾਂ ਇਸ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹੀ ਰਹੀਆਂ, ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਨਕਦੀ ਦੀ ਲੋੜ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਘਬਰਾਹਟ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ
- ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ 20 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਦੋ ਤਿੰਨ-ਦਿਨਾਂ ਵੀਆਰਆਰ ਨਿਲਾਮੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 75,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਨਕਦੀ ਦਿੱਤੀ।
- ਪਹਿਲੀ ਨਿਲਾਮੀ: 50,000 ਕਰੋੜ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ 1,12,555 ਕਰੋੜ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ; ਕਟੌਤੀ ਦਰ 5.56 ਫ਼ੀਸਦੀ। ਦੂਜੀ: 25,000 ਕਰੋੜ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ 48,040 ਕਰੋੜ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ; ਕਟੌਤੀ ਦਰ 5.58 ਫ਼ੀਸਦੀ।
- ਦੋਵਾਂ ਨਿਲਾਮੀਆਂ ਦੀ ਰਕਮ 23 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਹੋਵੇਗੀ।
- ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀਆਰਆਰਆਰ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 11,682 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਆਈਆਂ ਸਨ — ਆਰਬੀਆਈ ਹੁਣ ਨਕਦੀ ਸੋਖਣ ਦੀ ਥਾਂ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
- ਜੀਐੱਸਟੀ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 2 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ; ਨੀਤੀਗਤ ਰੈਪੋ ਦਰ 5.50 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੈ।
ਟਿੱਪਣੀ ਲਿਖੋ