ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇਲਾਂਗ ‘ਚ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਾਈ-ਆਲਟੀਚਿਊਡ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਜਨ-ਸਿਹਤ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਜਗਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੱਡਾ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ, 12 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਲਾਹੌਲ-ਸਪਿਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੇਲਾਂਗ ਵਿਖੇ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ (ਆਈਸੀਐੱਮਆਰ) ਦੇ ਇਸ ਕੇਂਦਰ — ਆਈਸੀਐੱਮਆਰ-ਚੈਂਪ (ICMR-CHAMP) — ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ।

ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਸਿਹਤ ਖੋਜ ਵਿਭਾਗ ਅਧੀਨ ਆਈਸੀਐੱਮਆਰ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਲਾਂਗ ਵਿਖੇ ਆਈਸੀਐੱਮਆਰ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਫੀਲਡ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਿਤ, ਬਹੁ-ਵਿਸ਼ੇਕ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ‘ਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਚ-ਪਹਾੜੀ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਇਲਾਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਖੋਜ, ਨਵਾਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣੇਗਾ। ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ 11 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ‘ਚ ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਹਿਮਾਲਿਆਈ ਪਾਰਿਸਥਿਤਿਕੀ ਵਿਲੱਖਣ ਜਨ-ਸਿਹਤ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ — ਉੱਚੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ, ਅਤਿ-ਠੰਡਾ ਅਤੇ ਖਰਾਬ ਮੌਸਮ, ਕਠਿਨ ਰਸਤੇ, ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗਤਾ ਅਤੇ ਵਧਦੀ ਜਲਵਾਯੂ ਅਸਥਿਰਤਾ — ਜੋ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਰੁਝਾਨਾਂ, ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਵਾਂ ਕੇਂਦਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਤਿਆਰ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਲਈ ਵਿਹਾਰਕ ਸਿਹਤ ਹੱਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰੇਗਾ।

ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਬਹੁਤ ਵਿਆਪਕ ਹੈ: ਹਾਈ-ਆਲਟੀਚਿਊਡ ਫਿਜ਼ੀਓਲਾਜੀ ਅਤੇ ਅਨੁਕੂਲਨ, ਪਹਾੜੀ ਦਵਾਈ, ਜਲਵਾਯੂ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਉੱਭਰਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਛੂਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਛੂਤਕਾਰੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਮਾਤਾ-ਬਾਲ ਸਿਹਤ, ਪੋਸ਼ਣ, ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾਗਤ ਸਿਹਤ, ਅਤੇ ਆਫ਼ਤ ਦਵਾਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਹਤ ਪਲੇਟਫਾਰਮ, ਟੈਲੀਮੈਡੀਸਿਨ, ਡਰੋਨ-ਸਮਰੱਥ ਸਿਹਤ ਲਾਜਿਸਟਿਕਸ ਅਤੇ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਜਨ-ਸਿਹਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਰਗੀਆਂ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਬਸਤੀਆਂ ਤੱਕ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਕਠਿਨ ਇਲਾਕਿਆਂ ‘ਚ ਤੈਨਾਤ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਸੰਦਰਭ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਹਤ ਹੱਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ‘ਚ ਆਰਮਡ ਫੋਰਸਜ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਫੀਲਡ ਅਧਿਐਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਹਾਲਤਾਂ, ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿਚਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ‘ਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਬਾਇਲੀ ਸਿਹਤ, ਆਫ਼ਤ ਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ-ਲਚਕੀਲੇ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ‘ਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਵੇਗਾ।

ਇਹ ਪਹਿਲ ਹਾਈ-ਆਲਟੀਚਿਊਡ ਦਵਾਈ ਦੇ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਖੋਜ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਪੱਧਰ ਦਾ ਕੋਈ ਸਮਰਪਿਤ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• ਜੇਪੀ ਨੱਡਾ ਨੇ 12 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਕੇਲਾਂਗ (ਲਾਹੌਲ-ਸਪਿਤੀ) ‘ਚ ਆਈਸੀਐੱਮਆਰ-ਚੈਂਪ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ।
• ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਮਰਪਿਤ ਹਾਈ-ਆਲਟੀਚਿਊਡ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਜਨ-ਸਿਹਤ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਹੋਵੇਗਾ।
• ਮੌਜੂਦਾ ਆਈਸੀਐੱਮਆਰ ਫੀਲਡ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਬਹੁ-ਵਿਸ਼ੇਕ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ‘ਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
• ਖੋਜ ਦਾਇਰਾ: ਪਹਾੜੀ ਫਿਜ਼ੀਓਲਾਜੀ, ਜਲਵਾਯੂ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਮਾਤਾ-ਬਾਲ ਸਿਹਤ, ਆਫ਼ਤ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ।
• ਟੈਲੀਮੈਡੀਸਿਨ, ਡਰੋਨ ਲਾਜਿਸਟਿਕਸ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨਾਲ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾ; ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ।