ਮੁੰਬਈ: ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (ਆਰਬੀਆਈ) ਨੇ 5 ਤੋਂ 7 ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਹੋਈ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਕਮੇਟੀ (ਐੱਮਪੀਸੀ) ਦੀ ਬੈਠਕ ਦੇ ਮਿੰਟਸ 21 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਮਿੰਟਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਛੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਸਰਵਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਨੀਤੀਗਤ ਰੇਪੋ ਦਰ ਵਿੱਚ 25 ਬੇਸਿਸ ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਕੇ ਇਸਨੂੰ 5.50 ਫ਼ੀਸਦੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਦਰ ਵਾਧਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਦਬਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਨਾਲ ਹੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੁਖ਼ ‘ਨਿਊਟ੍ਰਲ’ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ‘ਕੈਲੀਬਰੇਟਡ ਟਾਈਟਨਿੰਗ’ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ — ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਨੇੜੇ-ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਦਰ ਕਟੌਤੀ ਟੇਬਲ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਦੀ ਨੀਤੀਗਤ ਕਾਰਵਾਈ ਹਾਲਾਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗੀ ਜਾਂ ਠਹਿਰਾਅ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਰੁਖ਼ ਬਦਲਣ ‘ਤੇ ਮੱਤਭੇਦ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ: ਬਾਹਰੀ ਮੈਂਬਰ ਨਾਗੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਰ ਵਾਧੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਨਿਊਟ੍ਰਲ ਰੁਖ਼ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹਿਆ ਸੀ।

ਆਰਬੀਆਈ ਗਵਰਨਰ ਸੰਜੇ ਮਲਹੋਤਰਾ ਨੇ ਮਿੰਟਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਦਬਾਅ ਫੈਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਖਪਤਕਾਰ ਮੁੱਲ ਸੂਚਕ-ਅੰਕ (ਸੀਪੀਆਈ) ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਦੀਆਂ 37 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਸਤਾਂ ਵਿੱਚ 4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰਜ ਹੋਈ, ਜਦਕਿ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਸਿਰਫ਼ 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਖ਼ਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਮਿਆਦ ਅਤੇ ਹੱਦ ਅਸਲੀ ਵਾਧਾ-ਮਹਿੰਗਾਈ ਰੁਝਾਨਾਂ, ਅੰਤਰਨਿਹਿਤ ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਝਟਕੇ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦੌਰ ਦੇ ਅਸਰਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗੀ।

ਮਿੰਟਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਮੈਂਬਰ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੇ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰੇਪੋ ਦਰ ਅਸਲੀ ਨੀਤੀਗਤ ਦਰ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਚਤ-ਖ਼ਰਚ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਉਲਟ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹਾ 2026-27 ਲਈ ਸੀਪੀਆਈ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ 5.2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ — ਦਸੰਬਰ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਇਹ 6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਅਤੇ ਮਾਰਚ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ 5.7 ਫ਼ੀਸਦੀ ‘ਤੇ ਆਉਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਮੱਧਮ ਮਹਿੰਗਾਈ ਉਮੀਦ 9.9 ਫ਼ੀਸਦੀ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।

ਗਵਰਨਰ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਲਚਕ ਦਿਖਾਈ ਹੈ — ਵਿੱਤੀ ਵਰ੍ਹਾ 27 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ ਜੀਡੀਪੀ 7.8 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧੀ। ਪਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੁਦਰਾ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਾ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਮੰਗ-ਪੱਖੀ ਦਬਾਵਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਹੈ। ਐਮਕੇ ਗਲੋਬਲ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਨੂੰ ਇਸ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ 50 ਬੇਸਿਸ ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• ਐੱਮਪੀਸੀ ਮਿੰਟਸ (5-7 ਅਕਤੂਬਰ ਬੈਠਕ) ਜਾਰੀ: ਸਰਵਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਰੇਪੋ ਦਰ 25 bps ਵਧਾ ਕੇ 5.50% — ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਵਾਧਾ
• ਰੁਖ਼ ‘ਨਿਊਟ੍ਰਲ’ ਤੋਂ ‘ਕੈਲੀਬਰੇਟਡ ਟਾਈਟਨਿੰਗ’: ਨੇੜੇ-ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਨਹੀਂ; ਅੱਗੇ ਵਾਧਾ ਜਾਂ ਠਹਿਰਾਅ ਹੀ ਸੰਭਵ
• ਨਾਗੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਿਊਟ੍ਰਲ ਰੁਖ਼ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹਿਆ ਸੀ — ਰੁਖ਼ ‘ਤੇ ਮੱਤਭੇਦ
• ਗਵਰਨਰ: ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਸੀਪੀਆਈ ਦੀਆਂ 37% ਵਸਤਾਂ ਵਿੱਚ 4%+ ਮਹਿੰਗਾਈ (ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ 20%); ਚੱਕਰ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਾਧਾ-ਮਹਿੰਗਾਈ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ
• ਸੀਪੀਆਈ ਅਨੁਮਾਨ 5.2%; ਦਸੰਬਰ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ 6%, ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ 5.7%; ਐਮਕੇ ਨੂੰ ਹੋਰ 50 bps ਵਾਧੇ ਦੀ ਉਮੀਦ