ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤ ਦੇ ਨੌਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਾਲੇ ਕੋਰ ਸੈਕਟਰ ਦਾ ਵਾਧਾ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ 7.9 ਫ਼ੀਸਦੀ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜੋ 30 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਵਣਜ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ 21 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਹਾ ਅਯਸਕ, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਕੋਲੇ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਵਾਧੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ 5.9 ਫ਼ੀਸਦੀ (ਸੋਧਿਆ ਹੋਇਆ) ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ 3.1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ।

ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਲੋਹਾ ਅਯਸਕ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 18.4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧਿਆ, ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ 11.4 ਫ਼ੀਸਦੀ, ਕੋਲਾ ਉਤਪਾਦਨ 10.7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਤੇ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 10.3 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧਿਆ। ਸੀਮੇਂਟ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ 9.8 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ 4.9 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਰਹਿ ਕੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸੂਚਕ-ਅੰਕ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਖਿੱਚਿਆ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਤਿੰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਬਣੀ ਰਹੀ। ਖਾਦ ਉਤਪਾਦਨ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ 11.7 ਫ਼ੀਸਦੀ ਘਟਿਆ — ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਸੱਤਵਾਂ ਮਹੀਨਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਖਾਦ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਅਗਸਤ ਦੇ 12.4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਘਟਾਅ ਨਾਲੋਂ ਇਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘਟਿਆ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 4.6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਘਟਿਆ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 1.4 ਫ਼ੀਸਦੀ ਘਟਿਆ, ਜਦਕਿ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ 3.6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ।

ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਨਵੀਂ ਲੜੀ (ਆਧਾਰ ਵਰ੍ਹਾ 2022-23) ਤਹਿਤ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਹਾ ਅਯਸਕ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਉਦਯੋਗ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਕੋਰ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅੱਠ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਨੌਂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ-ਸਤੰਬਰ 2026 ਦੌਰਾਨ ਕੋਰ ਸੈਕਟਰ ਦਾ ਕੁੱਲ ਵਾਧਾ 5.1 ਫ਼ੀਸਦੀ ਰਿਹਾ, ਜਦਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਇਸੇ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਇਹ 2.5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ — ਯਾਨੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਦੁੱਗਣੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਹਰ ਇਸ ਗਤੀ ਦੇ ਅਸਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਕਰਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਦਿਤੀ ਨਾਇਰ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਸੀਮੇਂਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨੌਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤ ਖੇਤਰਾਂ ਨੇ ਅਗਸਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦਿਖਾਇਆ, ਪਰ ਇਹ ਮਜ਼ਬੂਤੀ 28 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੱਚੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਸੂਚਕ-ਅੰਕ (ਆਈਆਈਪੀ) ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਝਲਕੇਗੀ, ਇਸ ‘ਤੇ ਰਾਇ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਮਾਸਿਕ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਸਮੁੱਚਾ ਸੂਚਕ-ਅੰਕ ਅਗਸਤ ਦੇ 120.4 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ 118.3 ਰਿਹਾ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਕੋਰ ਸੈਕਟਰ ਵਾਧਾ 7.9% — 30 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਸਿਖਰ, ਨਵੀਂ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ
• ਲੋਹਾ ਅਯਸਕ 18.4%, ਬਿਜਲੀ 11.4%, ਕੋਲਾ 10.7%, ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਉਤਪਾਦ 10.3%, ਸੀਮੇਂਟ 9.8%, ਸਟੀਲ 4.9% ਵਧੇ
• ਖਾਦ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ 7ਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਗਿਰਾਵਟ (11.7%); ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਅਤੇ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਵੀ ਘਟੇ
• ਅਪ੍ਰੈਲ-ਸਤੰਬਰ 2026 ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਵਾਧਾ 5.1% ਬਨਾਮ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 2.5%
• ਮਾਹਰ ਵੰਡੇ: 28 ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਆਈਆਈਪੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰਾਂ; ਨੌਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ