ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 20 ਨਵੰਬਰ — ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਵਿਖੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ੰਘਾਈ ਸਹਿਯੋਗ ਸੰਗਠਨ (ਐੱਸਸੀਓ) ਸਭਿਅਤਕ ਸੰਵਾਦ ਫੋਰਮ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ। ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਰੋਹ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਫੋਰਮ 20 ਤੋਂ 22 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਚੱਲੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਐੱਸਸੀਓ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸਭਿਅਤਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣਾ, ਲੋਕਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸੰਪਰਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਵਾਦ ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣਾ ਹੈ।
ਇਸ ਫੋਰਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ 2025 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਤਿਆਂਜਿਨ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਐੱਸਸੀਓ ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਐੱਸਸੀਓ ਦੇ ਬਿਸ਼ਕੇਕ ਐਲਾਨਨਾਮੇ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨੂੰ ਬਹੁਪੱਖੀ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਸਕਰਨ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੇ ਐੱਸਸੀਓ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਭਿਅਤਕ ਏਜੰਡੇ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮਨਸ਼ਾ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ “ਸਿਵਿਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨਜ਼ ਇਨ ਕਾਨਵਰਸੇਸ਼ਨ” ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ, ਨਾਚ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਕਹਾਣੀ-ਕਥਨ ਅਤੇ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ “ਵਸੁਧੈਵ ਕੁਟੁੰਬਕਮ — ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ” ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦੁਆਲੇ ਬੁਣੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਤੇ ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਦਰਮਿਆਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ।
ਫੋਰਮ ਦੌਰਾਨ “ਅਸਤਿਤਵ — ਸਾਡੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਸਾਰ” ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ 1200 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ 1200 ਈਸਵੀ ਤੱਕ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਬੂਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼, ਕਲਾ-ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੋਜਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ “ਮਹਾਭਾਰਤ ਸਕ੍ਰੌਲ ਪਵੇਲੀਅਨ — ਅਨੰਤ: 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਮਹਾਭਾਰਤ ਸਕ੍ਰੌਲ” ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਫੋਰਮ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ, 21 ਅਤੇ 22 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ, ਚਾਰ ਥੀਮੈਟਿਕ ਸੈਸ਼ਨ ਹੋਣਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾਵਾਂ, ਵਸਤਰ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਖੇਡਾਂ; ਕਲਾ ਅਤੇ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ; ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਲਿਪੀਆਂ ਤੇ ਪਾਂਡੁਲਿਪੀਆਂ; ਅਤੇ ਮੱਠਵਾਸੀ ਰਸਤੇ ਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਵਿਦਵਾਨ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਫੋਰਮ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵੀ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤਾਲਮੇਲ ਮੰਤਰੀ ਮੁਸਾਦਿਕ ਮਸੂਦ ਮਲਿਕ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ 14 ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਕੋਈ ਮੰਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਐੱਸਸੀਓ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਤਣਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬਹੁਪੱਖੀ ਸੰਪਰਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਐੱਸਸੀਓ ਦੇ ਇਸ ਸਮੇਂ 10 ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਹਨ — ਬੇਲਾਰੂਸ, ਚੀਨ, ਭਾਰਤ, ਈਰਾਨ, ਕਜ਼ਾਕਿਸਤਾਨ, ਕਿਰਗਿਜ਼ਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਰੂਸ, ਤਾਜਿਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ। ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਵਰਗੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਬਹੁਪੱਖੀ ਕੂਟਨੀਤੀ ਦਰਮਿਆਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਸਬੰਧ ਜੋੜਿਆ ਹੈ। ਫੋਰਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨਗੇ ਕਿ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਇਸ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲਦੇ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ
- ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ 20 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਵਿਖੇ ਪਹਿਲੇ ਐੱਸਸੀਓ ਸਭਿਅਤਕ ਸੰਵਾਦ ਫੋਰਮ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਰੋਹ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
- ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਫੋਰਮ 20 ਤੋਂ 22 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਚੱਲੇਗਾ; ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਾਂਝੀ ਸਭਿਅਤਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸੰਪਰਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
- ਉਦਘਾਟਨ ਵਿੱਚ “ਸਿਵਿਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨਜ਼ ਇਨ ਕਾਨਵਰਸੇਸ਼ਨ” ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਅਤੇ “ਅਸਤਿਤਵ” ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।
- 21–22 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਚਾਰ ਥੀਮੈਟਿਕ ਸੈਸ਼ਨ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਾ, ਭਾਸ਼ਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੋਵੇਗੀ।
- ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੁਸਾਦਿਕ ਮਸੂਦ ਮਲਿਕ ਫੋਰਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ — ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਐੱਸਸੀਓ ਹਾਜ਼ਰੀ।
ਟਿੱਪਣੀ ਲਿਖੋ