ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, 20 ਅਕਤੂਬਰ — ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਰੂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਨਾਲ ਤਿੱਬੜੀ ਸਿਖ਼ਰ ਬੈਠਕ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਕੈਨਸਾਸ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਬੈਠਕ ਦਾ ਮਕਸਦ ਯੂਕਰੇਨ ਜੰਗ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ (ਡੀਨਿਊਕਲੀਅਰਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ) ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੋਵੇਗੀ।

ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੋਲੋਦਿਮਿਰ ਜ਼ੇਲੇਂਸਕੀ ਦੇ ਹਾਜ਼ਰ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਬੈਠਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। “ਜੰਗ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂ ਜੋ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਕੋਈ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ,” ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਏਜੰਡਾ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਯੂਕਰੇਨ। “ਯੂਕਰੇਨ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੂਸ ਨੇ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਇਹ ਬੈਠਕ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਸਤ੍ਰੀਕਰਨ ‘ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਾਂਗੇ,” ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ।

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ‘ਵਾਲ ਸਟ੍ਰੀਟ ਜਰਨਲ’ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਖੁਦ ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਜਿਨਪਿੰਗ ਨਾਲ ਤਿੱਬੜੀ ਸਿਖ਼ਰ ਬੈਠਕ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਯੂਕਰੇਨ ਜੰਗ ‘ਤੇ ਮਾਸਕੋ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਕ੍ਰੇਮਲਿਨ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਦਮਿਤਰੀ ਪੇਸਕੋਵ ਨੇ ‘ਵਾਲ ਸਟ੍ਰੀਟ ਜਰਨਲ’ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੰਭਾਵਿਤ ਬੈਠਕ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। “ਬੈਠਕ ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਏਜੰਡੇ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤਿੰਨੋਂ ਧਿਰਾਂ ਅਜਿਹੀ ਬੈਠਕ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸੰਭਾਵਨਾ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ,” ਪੇਸਕੋਵ ਨੇ ਕਿਹਾ।

ਰੂਸੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਯੂਰੀ ਉਸ਼ਾਕੋਵ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟਾਸ ਸਮਾਚਾਰ ਏਜੰਸੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਪੁਤਿਨ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਏਪੇਕ ਸਿਖ਼ਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ‘ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਤਿੱਬੜੀ ਬੈਠਕ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਏਪੇਕ ਸੰਮੇਲਨ ਲਈ ਚੀਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। “ਜੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਬੈਠਕ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਵਪਾਰ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗੇ,” ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ।

ਉਂਜ, ਯੂਕਰੇਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜ਼ੇਲੇਂਸਕੀ ਨੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਪੁਤਿਨ ਨਾਲ ਸੰਭਾਵਿਤ ਤਿੱਬੜੀ ਬੈਠਕ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜੀ-20 ਸਿਖ਼ਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਸਕੋ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਤੋਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਜ਼ੇਲੇਂਸਕੀ ਦੇ ਉਸ ਬਿਆਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ “ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਗਲਤ ਪਾਸੇ” ਹੈ। “ਜ਼ੇਲੇਂਸਕੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਉਹ ਕੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਜੰਗ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰੇ,” ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ।

ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਵੱਡੀਆਂ ਪਰਮਾਣੂ ਤਾਕਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਦੌਰ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਕਿ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ‘ਨਿਊ ਸਟਾਰਟ’ ਸੰਧੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦੇ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੇ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• ਟਰੰਪ ਨੇ ਪੁਤਿਨ ਅਤੇ ਜਿਨਪਿੰਗ ਨਾਲ ਤਿੱਬੜੀ ਸਿਖ਼ਰ ਬੈਠਕ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਦਿਖਾਈ; ਮੁੱਖ ਏਜੰਡਾ ਪਰਮਾਣੂ ਨਿਸ਼ਸਤ੍ਰੀਕਰਨ ਹੋਵੇਗਾ।
• ਪੁਤਿਨ ਨੇ ਖੁਦ ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ ਸੀ; ਕ੍ਰੇਮਲਿਨ ਦੇ ਪੇਸਕੋਵ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਚੱਲਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ।
• ਬੈਠਕ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਏਪੇਕ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ‘ਤੇ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਜ਼ੇਲੇਂਸਕੀ ਨੇ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਜੀ-20 ਦੌਰਾਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ।
• ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਬੈਠਕ ਜ਼ੇਲੇਂਸਕੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਯੂਕਰੇਨ ਦੀ ਤਰਫੋਂ “ਕੋਈ ਹੋਰ” ਗੱਲਬਾਤ ਕਰੇ।
• ਨਿਊ ਸਟਾਰਟ ਸੰਧੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ-ਰੂਸ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ; ਚੀਨ ਹਥਿਆਰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।