ਸਾਓ ਪਾਓਲੋ: ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲੂਈਜ਼ ਇਨਾਸੀਓ ਲੂਲਾ ਦਾ ਸਿਲਵਾ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਐਤਵਾਰ, 25 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਨੂੰ ਹੋਏ ਰਨਆਫ਼ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 51.8 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਚੌਥੀ ਵਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸੈਨੇਟਰ ਫਲਾਵੀਓ ਬੋਲਸੋਨਾਰੋ ਨੂੰ 48.2 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਇਸ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਲੂਲਾ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਜਿਹੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਚੌਥੀ ਵਾਰ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ।

ਇਹ ਜਿੱਤ ਹੋਰ ਵੀ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਲੂਲਾ ਪਿੱਛੇ ਸਨ। ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਗੇੜਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਵਿੱਚ 1 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂਕਿ ਬੋਲਸੋਨਾਰੋ ਸਿਰਫ਼ 36 ਲੱਖ ਵੋਟਾਂ ਹੀ ਵਧਾ ਸਕੇ। ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਜਿਹਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾ ਗੇੜ ਹਾਰਨ ਵਾਲਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੂਜੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੂਲਾ ਦੋ ਫ਼ੀਸਦੀ ਪਿੱਛੇ ਦਿਖਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।

ਫਲਾਵੀਓ ਬੋਲਸੋਨਾਰੋ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜਾਇਰ ਬੋਲਸੋਨਾਰੋ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਜਗਾਈ ਸੀ। ਪਰ ਰਨਆਫ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਰ ਦਾ ਫ਼ਰਕ 40 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਦਾ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ 2022 ਦੀ ਹਾਰ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ।

ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਲਾਵੀਓ ਬੋਲਸੋਨਾਰੋ ਨੇ ਹਾਰ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਰੱਦ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਤਰਾਜ਼ ਸੁਪਰੀਮ ਫੈਡਰਲ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਕ੍ਰਿਸਟੀਆਨੋ ਜ਼ਾਨਿਨ ਦੇ ਉਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ’ਤੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਵੋਟਿੰਗ ਦੋ ਘੰਟੇ ਵਧਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਖ਼ਬਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪੋਲਿੰਗ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਬੋਲਸੋਨਾਰੋ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਵੋਟਿੰਗ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਚੋਣ ਰੱਦ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ।

ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਓ ਪਾਓਲੋ ਦੇ ਅਵੇਨਿਦਾ ਪਾਉਲਿਸਤਾ ਵਿਖੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਮਰਥਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਲੂਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਪਰਮਾਤਮਾ ਮੇਰੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਚਮਤਕਾਰ ਹੈ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਚੋਣ ਨੂੰ “ਇਨਕਾਰਵਾਦ ਦੀ ਹਾਰ, ਝੂਠ ਦੀ ਹਾਰ” ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਕਿਸੇ ਦਾ “ਪਿਛਵਾੜਾ” ਜਾਂ ਕਲੋਨੀ ਬਣਨਾ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਟਿੱਪਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਲੂਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਸੀ।

ਲੂਲਾ ਦੀ ਇਹ ਜਿੱਤ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ’ਤੇ ਬ੍ਰੇਕ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਵੀਆ, ਚਿਲੀ, ਕੋਸਟਾ ਰੀਕਾ, ਕੋਲੰਬੀਆ, ਇਕਵਾਡੋਰ, ਹੋਂਡੂਰਸ ਅਤੇ ਪੇਰੂ ਵਿੱਚ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜਿੱਤਦੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਲੂਲਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੱਬੇ-ਪੱਖ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਮੰਗਲਵਾਰ, 27 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਲੂਲਾ 81 ਸਾਲ ਦੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਸਫ਼ਰ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2018 ਤੋਂ 2019 ਤੱਕ ਉਹ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੋਸ਼ ਰੱਦ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ 2022 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਇਰ ਬੋਲਸੋਨਾਰੋ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। ਜਾਇਰ ਬੋਲਸੋਨਾਰੋ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਤਖ਼ਤਾਪਲਟ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ 27 ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਸੀ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੂਲਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ’ਤੇ ਤਿੱਖੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਵੇਖੀ ਗਈ। ਏਸ਼ੀਆਈ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਬੋਵੇਸਪਾ ਸੂਚਕ-ਅੰਕ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਫੰਡ ਕਰੀਬ 15 ਫ਼ੀਸਦੀ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਰਿਆਲ ’ਤੇ ਵੀ ਦਬਾਅ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਬਦਲਣ ’ਤੇ ਸੱਟਾ ਲਾਇਆ ਸੀ।

ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ

• ਲੂਲਾ ਨੇ 25 ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਰਨਆਫ਼ ਵਿੱਚ 51.8 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਚੌਥੀ ਵਾਰ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ; ਉਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਵਾਰ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੇ।
• ਪਹਿਲਾ ਗੇੜ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ: ਲੂਲਾ ਨੇ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ 1 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਵਧਾਈਆਂ, ਜੋ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਬਹਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਇਆ।
• ਫਲਾਵੀਓ ਬੋਲਸੋਨਾਰੋ ਨੇ ਹਾਰ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੋਟਿੰਗ ਦੋ ਘੰਟੇ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਦਾਲਤ ਜਾਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ; ਮਾਹਰ ਚੋਣ ਰੱਦ ਹੋਣ ਨੂੰ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
• ਜਿੱਤ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਲੂਲਾ ਨੇ ਚੋਣ ਨੂੰ “ਇਨਕਾਰਵਾਦ ਅਤੇ ਝੂਠ ਦੀ ਹਾਰ” ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਕਿਸੇ ਦਾ ਪਿਛਵਾੜਾ ਨਹੀਂ ਬਣੇਗਾ।
• ਇਹ ਜਿੱਤ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸੱਜੇ-ਪੱਖੀ ਲਹਿਰ ’ਤੇ ਬ੍ਰੇਕ ਹੈ; ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਵੇਸਪਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਫੰਡ ਕਰੀਬ 15 ਫ਼ੀਸਦੀ ਡਿੱਗਿਆ।